Artikel 398 Sv: Uitzonderingen op de gewone regels bij de kantonrechter

Op de zitting bij de kantonrechter gelden in beginsel dezelfde regels als bij de gewone strafzitting: de Vijfde en de Zesde Titel van dit Boek zijn van overeenkomstige toepassing. Dit artikel somt de uitzonderingen op die daarbij horen, omdat de kantonrechter lichtere zaken behandelt en dat op een eenvoudiger manier doet.

Vertegenwoordiging in plaats van zelf komen

Voor veel mensen is dit de belangrijkste uitzondering. Wordt u niet vervolgd voor een misdrijf en heeft de kantonrechter niet bevolen dat u in persoon verschijnt, dan kunt u zich op de zitting laten vertegenwoordigen. Dat kan door een advocaat die daar verklaart daartoe bepaaldelijk gevolmachtigd te zijn, of door iemand anders die u daarvoor bij bijzondere schriftelijke volmacht hebt gemachtigd.

U hoeft dan dus niet zelf naar de rechtbank voor bijvoorbeeld een overtreding. Uw gemachtigde voert namens u het woord en de zaak geldt niet als bij verstek behandeld.

Wat niet geldt bij de kantonrechter

Een aantal onderdelen van de gewone procedure blijft weg. De voordracht van de zaak door het openbaar ministerie is niet nodig, de regeling van de voorlopige hechtenis is hier niet van toepassing, en tegen de dagvaarding kan geen bezwaarschrift worden ingediend. Dat laatste betekent dat u uw bezwaren niet vooraf voorlegt, maar op de zitting zelf naar voren brengt.

Stukken: overleggen in plaats van voorlezen

Processen-verbaal, verslagen van deskundigen en andere stukken hoeven niet te worden voorgelezen. De kantonrechter kan laten aantekenen dat de stukken zijn overgelegd, en mag daar ook acht op slaan in het nadeel van de verdachte. Verlangt de verschenen verdachte of zijn raadsman voorlezing of een mededeling van de korte inhoud van bepaalde stukken, dan gebeurt dat wel. Zeg het dus als u wilt dat een stuk op de zitting wordt besproken.

Dagvaardingstermijn, uitspraak en mededeling

Zijn door de rechter-commissaris bevelen tot handhaving van de openbare orde gegeven, dan bedraagt de dagvaardingstermijn ten minste twee dagen, zo nodig zo verlengd dat er ten minste één dag in valt die geen zaterdag, zondag of algemeen erkende feestdag is. Bij de uitspraak van het vonnis hoeft de ambtenaar van het openbaar ministerie niet aanwezig te zijn. En rijst op de zitting het vermoeden dat een gehoorde getuige meineed heeft gepleegd — het geval van artikel 295 Sv — dan worden de stukken daarover gezonden aan de officier van justitie in het arrondissement van de rechtbank die over dat misdrijf mag oordelen.

De mededeling van het vonnis waarover artikel 366 Sv gaat, hoeft bij de kantonrechter meestal niet te worden gedaan. Zij is wel nodig in drie gevallen: als een voorwaardelijke straf uit het Wetboek van Strafrecht is toegepast, als een vrijheidsstraf is opgelegd die geen vervangende straf is, of als een bijkomende straf is opgelegd waarbij iemand uit bepaalde rechten is ontzet of hem bepaalde bevoegdheden zijn ontzegd.

Wat dit voor u betekent

Krijgt u een dagvaarding of oproeping voor de kantonrechter, ga dan eerst na of u zelf moet komen. Gaat het om een overtreding en is er geen bevel tot verschijning in persoon, dan kunt u een gemachtigde sturen — regel de volmacht dan wel schriftelijk en op tijd. En hebt u iets aan te merken op een stuk in het dossier, vraag dan op de zitting uitdrukkelijk dat het wordt voorgelezen of samengevat, zodat het onderwerp van gesprek wordt.