Artikel 390 Sv: Getuigen uitnodigen voor een zitting op dezelfde dag

Wordt een zaak nog op dezelfde dag bij de kantonrechter aangebracht, dan is er geen tijd om getuigen langs de gewone weg op te roepen. Dit artikel geeft daarvoor een snelle regeling: de opsporingsambtenaar die het feit heeft opgespoord mag getuigen zelf uitnodigen om naar de zitting te komen.

Een uitnodiging, geen gewone oproeping

De wet gebruikt hier bewust het woord uitnodiging. Aan een oproeping van het openbaar ministerie moet een getuige gehoor geven — wie dat niet doet is strafbaar — terwijl een uitnodiging dat dwingende karakter mist. De uitnodiging wordt uitgereikt aan de getuige zelf, of op zijn woon- of verblijfplaats aan een van zijn huisgenoten, op de manier die artikel 36d Sv voorschrijft voor het uitreiken van stukken. Een kopie van de uitnodiging gaat bij de processtukken, zodat op de zitting te controleren is wie is benaderd en wanneer.

Dat de uitnodiging bij de stukken komt, is voor alle betrokkenen van belang. De kantonrechter kan zien of een getuige die niet is verschenen wel is bereikt, en de verdediging kan nagaan of iemand die belastend heeft verklaard ook daadwerkelijk is uitgenodigd om zijn verhaal op de zitting te herhalen.

Wie mag uitnodigen

Alleen de ambtenaar die het feit heeft opgespoord, en alleen in zaken die op de dag zelf door oproeping op de zitting zijn gebracht. Buiten die situatie loopt het via het openbaar ministerie: artikel 391 Sv regelt het mondeling oproepen van getuigen, deskundigen en tolken in zaken voor de kantonrechter.

Als de zitting niet doorgaat

Trekt het openbaar ministerie de oproeping van de verdachte in, of vindt het dat de zaak op een latere zitting moet worden behandeld, dan moet het de uitgenodigde getuigen onverwijld laten weten dat hun uitnodiging vervalt. Zo staat niemand voor niets bij de rechtbank. Het formulier voor de uitnodiging wordt vastgesteld door de minister van Justitie, die ook nadere voorschriften voor de uitvoering mag geven.

Een voorbeeld

Bij een incident op straat ziet een omstander wat er gebeurt. De verdachte wordt aangehouden en krijgt een oproeping voor de zitting van diezelfde middag. De opsporingsambtenaar reikt de omstander een uitnodiging uit om als getuige te komen. Blijkt later op de ochtend dat de zaak wordt aangehouden, dan hoort de omstander dat zo snel mogelijk, en hoeft hij niet te komen.

Wat dit betekent als u getuige bent

U krijgt te maken met een strafzaak die binnen enkele uren op de zitting komt. Neem de uitnodiging mee en meld u op het genoemde tijdstip bij de rechtbank. Kunt u niet, laat dat dan zo snel mogelijk weten aan de ambtenaar die u de uitnodiging gaf of aan het openbaar ministerie, en leg uit waarom. Op de zitting vertelt u wat u zelf hebt gezien of gehoord; u hoeft niet te oordelen over schuld of straf, dat is aan de kantonrechter.