- Behoudens het bepaalde in artikel 378, tweede lid, en indien schriftelijk vonnis wordt gewezen, blijft het opmaken van het proces-verbaal der terechtzitting achterwege en wordt de uitspraak binnen tweemaal vier en twintig uur op een aan de kopie van de dagvaarding te hechten stuk aangetekend. De aantekening wordt door de politierechter gewaarmerkt.
- De gegevens die de aantekening, bedoeld in het vorige lid, moet bevatten, worden, onverminderd het bepaalde in artikel 381, derde lid, vastgesteld door Onze Minister van Veiligheid en Justitie. De aantekening vermeldt in ieder geval: 1°. de naam van de politierechter, de dag van de uitspraak en de omstandigheid of de uitspraak bij verstek of op tegenspraak is gedaan; 2°. indien een veroordeling is uitgesproken, het strafbare feit dat het bewezenverklaarde oplevert; 3°. de opgelegde straf of maatregel, alsmede de wettelijke voorschriften waarop deze is gegrond.
- Indien de aanduiding van het feit in de dagvaarding bij de nadere opgave van het feit op grond van artikel 376, eerste lid, is verbeterd of aangevuld, geschiedt de aantekening nadat de verbetering of aanvulling in het dubbel is verwerkt en door de politierechter is gewaarmerkt.
- Zodra de aantekening is gewaarmerkt, kunnen de verdachte en zijn raadsman daarvan kennis nemen. De politierechter verstrekt desgevraagd een afschrift van de aantekening aan de verdachte en zijn raadsman.
- Wordt alsnog aan artikel 378, tweede lid, onder b of c, toepassing gegeven, dan komt de in de vorige leden van dit artikel bedoelde aantekening te vervallen. De griffier haalt alsdan de aantekening door.
←
Terug 378 · Mondeling vonnis van de politierechter en de aantekening daarvan
Verder 379 · Schriftelijk vonnis van de politierechter vragen
→
Artikel 378a Sv: De aantekening van de uitspraak aan de dagvaarding gehecht
De aantekening van de uitspraak aan de dagvaarding gehecht
Wettekst
Toelichting
Doet de politierechter mondeling uitspraak en hoeft die niet in een proces-verbaal te worden aangetekend, dan blijft er toch iets op papier over: een korte aantekening van de uitspraak. Dit artikel bepaalt hoe die aantekening tot stand komt en wat erin staat.
Wanneer de aantekening in de plaats komt van het proces-verbaal
De regeling geldt buiten de gevallen van artikel 378 Sv, tweede lid, en wanneer geen schriftelijk vonnis wordt gewezen. Dan blijft het opmaken van een proces-verbaal van de zitting achterwege. In plaats daarvan wordt de uitspraak binnen tweemaal vierentwintig uur aangetekend op een stuk dat aan de kopie van de dagvaarding wordt gehecht, en waarmerkt de politierechter die aantekening.
Waarmerken betekent dat hij met zijn ondertekening instaat voor de juistheid ervan. Daarmee is het stuk het officiële bewijs van wat er is beslist.
Wat erin moet staan
De minister stelt vast welke gegevens de aantekening bevat, maar de wet noemt zelf al een ondergrens. In elk geval staan erin:
- De naam van de politierechter en de dag van de uitspraak, met de vermelding of die bij verstek of op tegenspraak is gedaan.
- Het strafbare feit dat het bewezenverklaarde oplevert, als een veroordeling is uitgesproken.
- De opgelegde straf of maatregel en de wettelijke voorschriften waarop die is gegrond.
Is het feit in de dagvaarding op de zitting nog verbeterd of aangevuld langs de weg van artikel 376 Sv, dan wordt de aantekening pas gemaakt nadat die wijziging in het dubbel is verwerkt en door de politierechter is gewaarmerkt. Zo sluit de aantekening aan bij het verwijt zoals dat uiteindelijk luidde.
Inzage en het vervallen van de aantekening
Zodra de aantekening is gewaarmerkt, kunnen de verdachte en zijn raadsman ervan kennisnemen; op verzoek verstrekt de politierechter hun een afschrift. Dat is het document waarmee u kunt nagaan wat er precies is opgelegd.
Komt het er later alsnog van dat het vonnis in het proces-verbaal wordt aangetekend, omdat iemand daarom heeft verzocht of omdat een rechtsmiddel is ingesteld, dan vervalt deze korte aantekening. De griffier haalt haar door. Er is dan immers een uitvoeriger stuk dat de uitspraak weergeeft.
Een voorbeeld. Na een zitting over een winkeldiefstal legt de politierechter een taakstraf op. Er wordt geen proces-verbaal opgemaakt; twee dagen later ligt er een gewaarmerkte aantekening bij de kopie van de dagvaarding, met het feit, de straf en de wetsartikelen. De veroordeelde vraagt daarvan een afschrift op.
In de praktijk
Vraag om een afschrift van de aantekening als u de uitspraak zwart-op-wit wilt hebben, bijvoorbeeld voor een verzekeraar of een vervolgprocedure. Controleer of de aantekening klopt met wat u op de zitting heeft gehoord: het feit, de straf en de vermelding of het verstek of tegenspraak was. Wijkt zij af, meld dat dan aan uw advocaat. En wilt u meer dan deze kale gegevens, vraag dan binnen drie maanden na de uitspraak om aantekening van het vonnis in het proces-verbaal van de zitting (artikel 378 Sv, tweede lid); stelt u een rechtsmiddel in, dan gebeurt dat in de meeste gevallen vanzelf. Een uitgewerkt schriftelijk vonnis op grond van artikel 379 Sv moet u al op de zitting vragen, vóórdat de politierechter uitspraak doet; na een mondeling vonnis is die weg niet meer open.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer vervalt de aantekening van het mondeling vonnis?
Wordt het mondelinge vonnis van de politierechter alsnog uitgewerkt in een proces-verbaal van de zitting, dan vervalt de door hem gewaarmerkte aantekening, ook als dat uitwerken niet in een van de in de wet genoemde gevallen gebeurt. Dat leidt de Hoge Raad af uit het vijfde lid van dit artikel. Een gerechtshof dat zich daarna toch baseert op de inhoud van die vervallen aantekening, moet dat nader motiveren. Het vertrouwen van de verdachte op de aantekening levert die motivering niet op, omdat niemand zich op dat vertrouwen had beroepen.
-
Wat is het gevolg als de politierechter alsnog schriftelijk vonnist?
Omdat artikel 367 Sv de regeling over de ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel van overeenkomstige toepassing verklaart op het geding voor de politierechter, geldt volgens de Hoge Raad ook daar het stelsel van het mondelinge vonnis. Hoeft de uitspraak niet in het zittingsproces-verbaal te worden aangetekend en is geen schriftelijk vonnis gewezen, dan kan de politierechter volstaan met een door hem gewaarmerkte aantekening van zijn mondelinge uitspraak. Het cassatieberoep werd verworpen; de Hoge Raad stelde wel vast dat de redelijke termijn in cassatie was overschreden.
-
Wat bewijst de vermelding dat het vonnis op tegenspraak is gewezen?
Mocht de rechtbank afzien van het uitwerken van het zittingsproces-verbaal, dan kan het gerechtshof volgens de Hoge Raad in beginsel aan de gewaarmerkte aantekening ontlenen dat het vonnis op tegenspraak is gewezen. Dat geldt niet als namens de verdachte in hoger beroep met redenen is aangevoerd dat die vermelding onjuist is, en ook niet als uit de stukken een ernstig en rechtstreeks vermoeden van onjuistheid rijst. Omdat de verdediging zich op een verstekvonnis beriep en aan de verdachte een mededeling uitspraak was uitgereikt, was de niet-ontvankelijkverklaring in het hoger beroep ontoereikend gemotiveerd; de uitspraak werd vernietigd.
-
Wat als de aantekening geen bewijsvoering bevat?
De enkelvoudige kamer van het gerechtshof had bij mondeling arrest het vonnis van de politierechter bevestigd. Bij de stukken zat geen uitgewerkt zittingsproces-verbaal, en de gewaarmerkte aantekening van het mondelinge vonnis bevatte geen bewijsvoering. De Hoge Raad stelt vast dat hij daardoor niet kan beoordelen of de bewezenverklaring toereikend is gemotiveerd. De uitspraak van het hof werd vernietigd en de zaak teruggewezen.
-
Moet de zaak terug als een uitgewerkt vonnis ontbreekt?
Is in eerste aanleg volstaan met een gewaarmerkte aantekening van het mondelinge vonnis, dan beraadslaagt het gerechtshof volgens de Hoge Raad uitsluitend op grond van het onderzoek op zijn eigen zitting. Dat de zaak in hoger beroep ten gronde is behandeld zonder een uitgewerkt vonnis en een uitgewerkt zittingsproces-verbaal uit de eerste aanleg, maakt die behandeling dus niet onjuist, en het hof hoefde de zaak niet terug te wijzen naar de politierechter. Het beroep werd verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.