Artikel 375 Sv: Berechting op de dag van de aanhouding

In eenvoudige zaken kan het openbaar ministerie de verdachte die op heterdaad is aangehouden nog dezelfde dag voor de politierechter brengen. Dit artikel regelt die vorm van snelrecht en de vereenvoudigingen die daarbij horen.

Wanneer dit kan

De regeling geldt voor de verdachte die op heterdaad is aangehouden en aan de officier van justitie is voorgeleid; die aanhouding is geregeld in artikel 53 Sv. Voor hem mag een dagvaarding voor de politierechter worden uitgebracht waarna hij nog op dezelfde dag voor die rechter wordt geleid.

Twee bepalingen blijven daarbij buiten toepassing. De dagvaardingstermijn van ten minste drie dagen uit artikel 370 Sv geldt niet. Dat is niet beperkt tot een zitting op de dag van de aanhouding zelf: is aan de voorwaarden voldaan, dan mag de zaak ook op een van de eerstvolgende dagen worden behandeld. Berechting op dezelfde dag heeft vooral betekenis wanneer de verdachte tot de zitting wordt vastgehouden. En artikel 279 Sv, over de verdediging door een uitdrukkelijk gemachtigde advocaat wanneer de verdachte niet verschijnt, mist toepassing; de verdachte staat hier immers zelf voor de rechter.

Een korte aanduiding van het feit

Normaal moet de dagvaarding een uitgewerkte tenlastelegging bevatten die voldoet aan de eisen van artikel 261 Sv. Bij deze snelle route mag de dagvaarding bestaan in een korte aanduiding van het tenlastegelegde feit.

Dat blijft niet zo. Artikel 376 Sv verplicht de officier van justitie om op de zitting alsnog een nadere opgave van het feit te doen, mondeling of op schrift na voorlezing, die wel aan de gewone eisen voldoet. Pas die opgave vormt de grondslag voor de verdere vervolging.

Getuigen op korte termijn

Ook voor getuigen kent het artikel een vereenvoudiging. Na de aanhouding mag de opsporingsambtenaar getuigen mondeling uitnodigen om te komen bij de officier of de hulpofficier van justitie waaraan de aangehoudene wordt voorgeleid. Zo kan hun verklaring nog dezelfde dag worden vastgelegd.

Dat is de keerzijde van snelheid: het onderzoek is beperkt tot wat op dat moment beschikbaar is. Voor de verdediging betekent het dat zij scherp moet kijken of het dossier compleet genoeg is voor een beslissing.

Een voorbeeld. Iemand wordt in een supermarkt betrapt terwijl hij een fles drank onder zijn jas steekt, aangehouden en aan de officier van justitie voorgeleid. Nog diezelfde dag staat hij voor de politierechter, met een dagvaarding waarin het feit kort is aangeduid. Op de zitting geeft de officier van justitie het feit nader op.

In de praktijk

Vraag om een advocaat en om tijd om die te spreken voordat de zitting begint. Snelrecht ontneemt u niet uw recht op bijstand; raadsman en advocaat zijn hetzelfde woord voor dezelfde persoon.

Vindt u de voorbereiding te kort, laat dan om schorsing vragen op grond van artikel 372 Sv. Bij een eerste verschijning moet de politierechter het onderzoek schorsen als dat verzoek hem in het belang van de verdediging gegrond voorkomt. Zeg daarbij concreet wat er nog moet gebeuren; dat weegt zwaarder dan de enkele opmerking dat het snel gaat.