Artikel 368 Sv: Wanneer het openbaar ministerie voor de politierechter kiest

Niet elke strafzaak komt voor drie rechters. Dit artikel bepaalt wanneer het openbaar ministerie een zaak bij de politierechter mag aanbrengen: als die zaak eenvoudig van aard is en de te eisen gevangenisstraf niet meer dan een jaar bedraagt.

Eenvoudig van aard

De eerste voorwaarde is dat de zaak naar het aanvankelijke oordeel van het openbaar ministerie eenvoudig is. De wet noemt daarbij twee punten in het bijzonder: het bewijs en de toepassing van de wet. Is het bewijs overzichtelijk, bijvoorbeeld een bekennende verdachte en een duidelijk proces-verbaal, en roept de juridische kwalificatie geen ingewikkelde vragen op, dan past de zaak bij de politierechter.

Let op het woord aanvankelijk. Het gaat om een inschatting vooraf, gemaakt door de officier van justitie op basis van het dossier zoals dat er dan ligt. Blijkt op de zitting dat de zaak toch ingewikkeld is, dan is dat oordeel niet bindend: de politierechter kan de zaak op grond van artikel 369 Sv naar de meervoudige kamer verwijzen.

De grens van een jaar

De tweede voorwaarde is de hoogte van de eis. De te requireren gevangenisstraf mag niet meer dan een jaar bedragen; requireren is het formele woord voor het eisen van een straf. Verwacht de officier van justitie dat een zwaardere straf nodig is, dan hoort de zaak thuis bij de meervoudige kamer.

Die grens sluit aan bij artikel 369 Sv, waarin staat dat de politierechter zelf niet meer dan een jaar gevangenisstraf mag opleggen. De keuze vooraf en de bevoegdheid van de rechter lopen dus gelijk op.

Wie beslist

De keuze voor de politierechter is een beslissing van het openbaar ministerie, niet van de rechter en niet van u. U ziet die keuze terug in de dagvaarding: daarin staat voor welke rechter en op welke dag u moet verschijnen.

U kunt die keuze niet als zodanig aanvechten, maar u bent er ook niet aan overgeleverd. De politierechter toetst zelf of de zaak bij hem past en verwijst zo nodig door. Andersom kan een meervoudige kamer een zaak op grond van artikel 282a Sv naar de politierechter verwijzen wanneer die eenvoudiger blijkt dan gedacht.

Een voorbeeld. Iemand wordt vervolgd voor een eenvoudige mishandeling waarbij camerabeelden en twee getuigenverklaringen beschikbaar zijn. De officier van justitie denkt aan een taakstraf en dagvaardt voor de politierechter. Zou hij een gevangenisstraf van twee jaar willen eisen, dan kon dat niet.

In de praktijk

Kijk op uw dagvaarding welke rechter uw zaak behandelt. Staat er politierechter, dan weet u dat er een grens zit aan wat u aan gevangenisstraf boven het hoofd hangt en dat er meestal dezelfde dag mondeling uitspraak volgt.

Vindt u de zaak inhoudelijk ingewikkelder dan de dagvaarding suggereert, bijvoorbeeld omdat het bewijs betwistbaar is of omdat er meerdere getuigen moeten worden gehoord, bespreek dat dan vooraf met uw advocaat. Hij kan de politierechter vragen de zaak naar de meervoudige kamer te verwijzen, waar meer tijd en ruimte is voor onderzoek.