Artikel 364 Sv: Mededeling van het rechtsmiddel en de termijn na de uitspraak

Wie zojuist is veroordeeld, moet weten dat hij niet vastzit aan die uitspraak en hoeveel tijd hij heeft om er iets tegen te doen. Dit artikel verplicht de voorzitter dat ter plekke te vertellen, en regelt daarnaast hoe een afwezige verdachte via zijn advocaat kan afzien van een rechtsmiddel.

De mededeling ter zitting

Is de verdachte bij de uitspraak aanwezig, dan vertelt de voorzitter hem ter plekke welk rechtsmiddel tegen dit vonnis openstaat, en hoeveel tijd hij heeft om daarvan gebruik te maken. Die mededeling is mondeling. U hoort dus meteen of u in hoger beroep kunt en hoeveel tijd u daarvoor hebt.

Die mededeling is geen formaliteit. Een rechtsmiddel dat te laat wordt ingesteld, is niet-ontvankelijk; de zaak wordt dan inhoudelijk niet meer bekeken. Het gaat om korte termijnen, en de klok begint kort na de uitspraak te lopen.

Welk rechtsmiddel openstaat, hangt af van de zaak. Tegen een vonnis van de rechtbank staat doorgaans hoger beroep bij het gerechtshof open; in bepaalde gevallen is dat uitgesloten of is alleen cassatie mogelijk. De voorzitter zegt wat er in uw geval geldt.

Afzien via de raadsman

Het tweede lid ziet op de verdachte die niet op de zitting was. Hij kan, nadat hij van de uitspraak heeft kennisgenomen, zijn raadsman machtigen om af te zien van het instellen van een rechtsmiddel. Dat is nuttig wanneer de uitkomst hem bevalt en hij de zaak zo snel mogelijk wil afsluiten.

Zo'n machtiging heeft gevolgen: is eenmaal afstand gedaan, dan kunt u niet alsnog in beroep. Denk er dus over na en laat u eerst uitleggen wat de uitspraak inhoudt, ook op onderdelen die u misschien zijn ontgaan, zoals een vordering van de benadeelde partij of de tenuitvoerlegging van een oude voorwaardelijke straf.

Waarom dit voor u telt

In de praktijk is het missen van de termijn een van de meest voorkomende oorzaken van een zaak die onbedoeld eindigt. Wie wegblijft bij de uitspraak, hoort de mededeling niet en is aangewezen op zijn advocaat of op een schriftelijk bericht dat later komt.

Zit u vast en kunt u de uitspraak niet bijwonen, dan doet de griffier de mededeling wanneer hij het vonnis in de inrichting aan u voorleest. Bent u er wel bij, dan hoort u het van de voorzitter. Kiest u ervoor weg te blijven, dan volgt geen voorlezing en moet u zelf of via uw advocaat navragen wat er is beslist en hoeveel tijd u nog hebt.

Een voorbeeld. Een verdachte hoort de uitspraak aan en krijgt te horen dat hoger beroep openstaat en binnen welke termijn hij dat moet instellen. Hij twijfelt, belt de volgende dag zijn advocaat en laat het beroep instellen; daarmee blijft de mogelijkheid open om het later weer in te trekken.

In de praktijk

Noteer de termijn meteen en zet hem in uw agenda. Twijfelt u, stel het rechtsmiddel dan veiligheidshalve in: intrekken kan later meestal nog, alsnog instellen na afloop van de termijn niet.

Was u niet bij de uitspraak, bel dan zelf uw advocaat in plaats van te wachten op post. Wilt u juist definitief afzien van beroep, geef uw advocaat dan een duidelijke, schriftelijke machtiging.