Indien het onderzoek in artikel 348 bedoeld, niet leidt tot toepassing van artikel 349, eerste lid, beraadslaagt de rechtbank op den grondslag der telastlegging en naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting over de vraag of bewezen is dat het feit door den verdachte is begaan, en, zoo ja, welk strafbaar feit het bewezen verklaarde volgens de wet oplevert; indien wordt aangenomen dat het feit bewezen en strafbaar is, dan beraadslaagt de rechtbank over de strafbaarheid van den verdachte en over de oplegging van straf of maatregel, bij de wet bepaald.
←
Terug 349 · Nietige dagvaarding, onbevoegdheid en niet-ontvankelijkheid
Verder 351 · Oplegging van straf of maatregel na een bewezenverklaring
→
Artikel 350 Sv: De vragen over bewijs, strafbaarheid en straf
De vragen over bewijs, strafbaarheid en straf
Wettekst
Toelichting
Zijn de formele vragen doorstaan, dan gaat de rechtbank naar de kern van de zaak. Dit artikel geeft de vier vragen die zij dan in vaste volgorde beantwoordt: is bewezen dat de verdachte het feit heeft begaan, welk strafbaar feit levert dat op, is hij daarvoor strafbaar, en welke straf of maatregel moet volgen.
De grondslag blijft de tenlastelegging
Ook nu beraadslaagt de rechtbank op de grondslag van de tenlastelegging en naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting. Zij mag dus niet oordelen over een ander feit dan wat op de dagvaarding staat, hoe duidelijk dat uit het dossier ook naar voren komt. Blijkt van een ander strafbaar feit, dan is een nieuwe vervolging nodig.
De vier vragen op een rij
- Is het bewezen? Heeft de verdachte gedaan wat hem wordt verweten? Hier gelden de bewijsregels: er moeten wettige bewijsmiddelen zijn en de rechter moet daadwerkelijk overtuigd zijn.
- Welk strafbaar feit is het? Het bewezen verklaarde moet worden benoemd, bijvoorbeeld als diefstal, mishandeling of oplichting. Bij deze vraag hoort ook of de gedraging wederrechtelijk was: slaagt een beroep op een rechtvaardigingsgrond, zoals noodweer, dan levert het bewezen verklaarde geen strafbaar feit op. Levert het gedrag geen delict op, dan volgt ontslag van alle rechtsvervolging.
- Is de verdachte strafbaar? Hier komen de gronden aan de orde die hem het feit niet laten verwijten: ontoerekenbaarheid door een psychische stoornis, psychische overmacht, of een overschrijding van de grenzen van noodweer door hevige gemoedsbeweging. Slaagt zo'n beroep, dan volgt geen straf, ook al staat het feit vast.
- Welke straf of maatregel? Pas als de eerste drie vragen bevestigend zijn beantwoord, komt de sanctie aan bod.
Waarom de volgorde ertoe doet
De volgorde is niet vrijblijvend. Elke vraag bouwt op de vorige: zonder bewezenverklaring geen kwalificatie, zonder strafbaar feit geen strafbaarheid van de verdachte, zonder strafbare verdachte geen straf. Loopt het bij een van de vragen stuk, dan is de zaak op dat punt beslist en komen de volgende niet meer aan de orde.
Die opbouw bepaalt ook hoe een vonnis is geschreven en hoe een pleidooi wordt opgezet. De verdediging kiest waar zij de zaak aanvalt: bij het bewijs, bij de kwalificatie, bij een strafuitsluitingsgrond, of pas bij de strafmaat.
Een voorbeeld. Iemand wordt vervolgd voor mishandeling. De rechtbank acht bewezen dat hij heeft geslagen, maar bij de tweede vraag slaagt zijn beroep op noodweer, omdat hij zich verdedigde tegen een aanval. Het bewezen verklaarde levert dan geen strafbaar feit op. Zij ontslaat hem van alle rechtsvervolging; aan de strafbaarheid van de verdachte en aan de straf komt zij niet meer toe.
In de praktijk
Bespreek met uw advocaat op welke van deze vragen uw verweer zich richt. Alles tegelijk bestrijden is zelden overtuigend; een gericht verweer op het punt waar de zaak zwak is, werkt beter.
Voor het slachtoffer is het goed te weten dat een ontslag van alle rechtsvervolging iets anders is dan een vrijspraak. De rechtbank kan dan wél hebben vastgesteld dat het feit is gepleegd, maar oordeelt dat straf niet mogelijk is; dat kan gevolgen hebben voor uw vordering tot schadevergoeding.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Mogen alleen rechters die de zitting bijwoonden het vonnis wijzen?
De Hoge Raad stelt voorop dat de beraadslaging en de beslissing plaatsvinden naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting, en dat aan dat voorschrift uitsluitend kan worden voldaan als de rechters die het vonnis wijzen aan dat onderzoek hebben deelgenomen. Is de samenstelling van het college bij de hervatting anders geworden, dan moet het onderzoek opnieuw worden aangevangen; de zaak wordt dan behandeld alsof het eerdere onderzoek niet heeft plaatsgehad, zodat wat daar is geschied in beginsel zijn betekenis voor het vonnis verliest. Het beroep werd verworpen.
-
Wat betekent beraadslagen op de grondslag van de tenlastelegging?
De Hoge Raad overweegt dat de rechter de voorvragen onderzoekt en beraadslaagt op de grondslag van de tenlastelegging, en dat die tenlastelegging daarom voor alle procesdeelnemers met de vereiste duidelijkheid moet vastleggen wat de inzet van het geding is en welke beslissingsstructuur moet worden gevolgd. Met het oog daarop moet de dagvaarding een opgave van het feit bevatten, met vermelding van tijd, plaats en omstandigheden. In deze zaak schoot de tenlastelegging daarin tekort; de Hoge Raad verklaarde de inleidende dagvaarding nietig.
-
Mag de rechter zijn oordeel uit een andere zaak meenemen?
Volgens de Hoge Raad behoort het tot de normale wettelijke taak van de rechter die over de hier bedoelde vragen beslist, om alleen te oordelen op de grondslag van wat in die zaak is tenlastegelegd en naar aanleiding van het onderzoek op die terechtzitting, en wat hij in een andere zaak tegen dezelfde verdachte heeft beslist buiten beschouwing te laten. Dat dezelfde kamer eerder een andere zaak tegen de verdachte had behandeld, levert daarom geen zwaarwegende aanwijzing van vooringenomenheid op. De Hoge Raad verminderde de duur van de gevangenisstraf en verwierp het beroep voor het overige.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.