- Onder schriftelijke bescheiden worden verstaan: 1°. beslissingen in den wettelijken vorm opgemaakt door colleges of personen met rechtspraak belast, alsmede in de wettelijke vorm opgemaakte strafbeschikkingen; 2°. processen-verbaal en andere geschriften, in den wettelijken vorm opgemaakt door colleges en personen, die daartoe bevoegd zijn, en behelzende hunne mededeeling van feiten of omstandigheden, door hen zelf waargenomen of ondervonden; 3°. geschriften opgemaakt door openbare colleges of ambtenaren, betreffende onderwerpen behoorende tot den onder hun beheer gestelden dienst, alsmede geschriften, opgemaakt door een persoon in de openbare dienst van een vreemde staat of van een volkenrechtelijke organisatie; 4°. verslagen van deskundigen met het antwoord op de opdracht die aan hen is verleend tot het verstrekken van informatie of het doen van onderzoek, gebaseerd op wat hun wetenschap en kennis hen leren omtrent datgene wat aan hun oordeel onderworpen is. 5°. alle andere geschriften; doch deze kunnen alleen gelden in verband met den inhoud van andere bewijsmiddelen.
- Het bewijs dat de verdachte het telastegelegde feit heeft gepleegd, kan door den rechter worden aangenomen op het proces-verbaal van een opsporingsambtenaar.
←
Terug 343 · De verklaring van een deskundige als bewijsmiddel
Verder 344a · Bewijs uit verklaringen van getuigen zonder bekende identiteit
→
Artikel 344 Sv: Schriftelijke stukken als bewijsmiddel
Schriftelijke stukken als bewijsmiddel
Wettekst
Toelichting
Verreweg het meeste bewijs in een strafzaak is papier: processen-verbaal, rapporten, uitdraaien en verklaringen op schrift. Dit artikel bepaalt welke geschriften als bewijsmiddel kunnen dienen, en welke daarvan alleen meetellen in samenhang met ander bewijs.
De categorieën op een rij
De wet onderscheidt vijf soorten stukken:
- Rechterlijke beslissingen. In de wettelijke vorm opgemaakte uitspraken van rechtsprekende colleges of personen, en strafbeschikkingen.
- Processen-verbaal en soortgelijke stukken. Opgemaakt door bevoegde colleges en personen, over feiten of omstandigheden die zij zelf hebben waargenomen of ondervonden.
- Ambtelijke geschriften. Stukken van openbare colleges of ambtenaren over hun eigen dienst, en stukken van iemand in openbare dienst van een andere staat of van een volkenrechtelijke organisatie.
- Deskundigenverslagen. Rapporten met het antwoord op de opdracht die aan de deskundige is verleend, gebaseerd op wat zijn vakkennis hem leert.
- Alle andere geschriften. Deze laatste categorie is een restgroep, met een belangrijke beperking.
De restcategorie telt niet alleen
Andere geschriften kunnen alleen gelden in verband met de inhoud van andere bewijsmiddelen. Zij mogen dus wel meewerken aan het bewijs, maar niet op eigen benen staan. Denk aan een appbericht, een handgeschreven briefje, een boekhoudschrift of een uitdraai van een website: bruikbaar, maar alleen als er ander bewijs is waarin het past. Bij de andere categorieën ligt dat anders. Die zijn opgemaakt in een wettelijke vorm of door iemand met een ambtelijke of vakinhoudelijke verantwoordelijkheid, en daaraan verbindt de wet meer zelfstandig gewicht.
Het proces-verbaal van de opsporingsambtenaar
Het tweede lid bevat een opvallende regel: het bewijs dat de verdachte het feit heeft gepleegd, kan door de rechter worden aangenomen op het proces-verbaal van een opsporingsambtenaar. Eén zo'n proces-verbaal kan dus in beginsel volstaan. Die uitzondering is er om eenvoudige zaken werkbaar te houden, zoals een bekeuring die op ambtsedig proces-verbaal steunt. Zij gaat wel alleen op voor wat de ambtenaar zelf heeft vastgesteld. Bevat het proces-verbaal in de kern niet meer dan de verklaring van één getuige, dan geldt het bewijsminimum van artikel 342 Sv en kan dat ene stuk de bewezenverklaring niet dragen.
Dat betekent niet dat de rechter zonder meer alles overneemt. Wordt de inhoud van het proces-verbaal gemotiveerd bestreden — de meting klopt niet, de waarneming was onmogelijk vanaf die plek — dan moet hij daarop ingaan en zo nodig nader onderzoek laten doen.
Een voorbeeld. Een verbalisant maakt proces-verbaal op van wat hij zelf zag: een bestuurder die door rood reed. Er zijn geen andere getuigen. De rechter kan de bewezenverklaring op dat proces-verbaal baseren. Voert de verdediging aan dat het zicht vanaf die positie werd geblokkeerd, dan zal de rechter dat verweer moeten beoordelen.
In de praktijk
Lees de processen-verbaal in uw dossier nauwkeurig en let op het onderscheid tussen wat de opsteller zelf heeft gezien of gemeten en wat hij een ander heeft horen verklaren. Allebei horen bij deze categorie: ook het opschrijven van wat iemand hem vertelde, is iets wat de verbalisant zelf heeft ondervonden. Voor zo'n overgebrachte verklaring gelden wel de gewone bewijsminima, en op de verklaring van één getuige alleen kan de bewezenverklaring niet steunen. Steunt de bewezenverklaring in wezen alleen op zo'n los geschrift uit de restcategorie, wijs daar dan op: zo'n stuk mag niet als enig bewijs dienen. Het andere bewijs hoeft wel niet elk detail uit dat geschrift te bevestigen, en mag zelf ook een ander geschrift zijn. Vraag uw advocaat dat verweer duidelijk te voeren en te laten aantekenen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wat als een proces-verbaal niet op ambtseed of niet ondertekend is?
Een niet ondertekend proces-verbaal wordt niet alsnog in de wettelijk voorgeschreven vorm opgemaakt doordat er een door de opsporingsambtenaar geschreven en wel ondertekend stuk bij zit dat inhoudelijk hetzelfde zegt. Die opvatting van het hof is volgens de Hoge Raad onjuist. Dergelijke stukken kunnen alleen als ander geschrift aan het bewijs meewerken, en zulke geschriften mogen ook samen het bewijs opleveren zolang er meer dan één is. Omdat daaraan was voldaan, was de bewezenverklaring toereikend gemotiveerd en werd het beroep verworpen.
-
Mag een ander geschrift steun vinden in een ander geschrift?
De Hoge Raad verwerpt de opvatting dat geschriften die alleen als ander geschrift gelden slechts tot het bewijs mogen meewerken als zij verband houden met bewijsmiddelen die zelf geen ander geschrift zijn. Of het andere bewijsmiddel voldoende steun geeft, is niet afhankelijk van de aard van dat bewijsmiddel; dat het zelf ook een ander geschrift is, is dus niet doorslaggevend. Noch de tekst van de bepaling noch het bewijsstelsel, dat de feitenrechter een grote vrijheid laat bij het selecteren en waarderen van het bewijsmateriaal, verzet zich tegen die uitleg. Het beroep is verworpen.
-
Is een pleitnota een wettig bewijsmiddel?
De Hoge Raad stelt voorop dat verklaringen en mededelingen van de raadsman die op de zitting als zodanig optreedt niet als wettig bewijsmiddel kunnen gelden, en dat daarmee niet te verenigen is dat een door hem overgelegde pleitnota dat wel zou kunnen. Een pleitnota is dus geen wettig bewijsmiddel en in het bijzonder geen ander geschrift in de zin van artikel 344 lid 1 sub 5 Sv; hetzelfde geldt voor de pleitnota van de raadsman van een medeverdachte. Het hof had dat miskend door een deel van zo'n pleitnota als bewijsmiddel aan te wijzen, maar dat hoefde niet tot cassatie te leiden. Het beroep is verworpen.
-
Mag een kopie van een proces-verbaal voor het bewijs dienen?
De Hoge Raad laat het oordeel van het hof in stand dat een kopie met het origineel van het proces-verbaal mag worden gelijkgesteld, omdat de kopie zat in een omslag die de officier van justitie voor fotokopie conform had gewaarmerkt en geen beroep was gedaan op bijzondere omstandigheden die tot een ander oordeel zouden nopen. Die uitleg van artikel 344 lid 1 sub 2 Sv is niet onjuist. Omdat de wet toestaat dat de rechter het bewijs aanneemt op het proces-verbaal van een opsporingsambtenaar, was de bewezenverklaring daarmee toereikend gemotiveerd. Het beroep is verworpen.
-
Wat valt onder het algemeen belang om van vervolging af te zien?
Volgens de Hoge Raad horen ook op ambtseed opgemaakte processen-verbaal tot de wettige bewijsmiddelen waarop de rechter zijn overtuiging mag baseren, ook wanneer zo'n proces-verbaal weergeeft wat een derde tegenover de opsporingsambtenaar heeft verklaard. Welk van het beschikbare wettige bewijsmateriaal de rechter betrouwbaar genoeg vindt om te gebruiken, is voorbehouden aan de rechter die over de feiten gaat. Die keuze hoeft hij buiten bijzondere gevallen niet nader toe te lichten. De Hoge Raad verbeterde alleen de vermelding van de toegepaste wetsartikelen en verwierp het beroep voor het overige.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.