Artikel 343 Sv: De verklaring van een deskundige als bewijsmiddel

Sommige vragen kan een rechter niet zelf beantwoorden: of een stof een verdovend middel is, of letsel past bij een val of bij een klap, of een handtekening vervalst is. Daarvoor is een deskundige nodig. Dit artikel bepaalt wat als verklaring van een deskundige geldt en dus als bewijsmiddel kan meetellen.

Wat de deskundige inbrengt

Het gaat om de verklaring die de deskundige op de zitting aflegt over wat zijn wetenschap en kennis hem leren over het onderwerp dat aan zijn oordeel is voorgelegd. Kern is dus zijn vakkennis: hij vertelt niet wat hij zelf heeft zien gebeuren — dan zou hij getuige zijn — maar wat op zijn vakgebied uit het materiaal valt af te leiden.

De verklaring kan worden afgelegd naar aanleiding van een verslag dat hij in opdracht heeft uitgebracht, maar dat hoeft niet. Ook een deskundige die zonder eerder rapport op de zitting wordt bevraagd, legt een verklaring in de zin van dit artikel af.

Verklaring of verslag

Belangrijk is het onderscheid met het schriftelijke rapport. Verschijnt de deskundige niet, dan kan zijn verslag toch worden gebruikt: dat valt onder de schriftelijke stukken van artikel 344 Sv. Verschijnt hij wel, dan levert wat hij op de zitting zegt een zelfstandig bewijsmiddel op.

Dat verschil is meer dan een formaliteit. Op de zitting kan de deskundige worden bevraagd: hoe zeker is de conclusie, welke aannames zitten erachter, welke alternatieve verklaringen zijn onderzocht. Juist die vragen bepalen vaak hoeveel gewicht een rapport verdient.

Hoe de rechter ermee omgaat

De rechter is niet gebonden aan het oordeel van de deskundige. Hij beoordeelt zelf of hij de conclusie overneemt, en moet dat kunnen motiveren, zeker als de verdediging het rapport gemotiveerd bestrijdt of een andersluidend rapport inbrengt. Twee deskundigen die elkaar tegenspreken, betekent dus niet automatisch twijfel: de rechter kiest, en legt uit waarom.

De verdediging kan om tegenonderzoek vragen of een eigen deskundige inschakelen. Dat kan al in het vooronderzoek, en het is meestal verstandiger dat vroeg te doen dan pas op de zitting: onderzoek kost tijd, en materiaal kan later niet altijd meer worden onderzocht.

Een voorbeeld. In een zaak over zwaar lichamelijk letsel rapporteert een arts dat het letsel past bij een klap met een hard voorwerp. De verdediging stelt dat het slachtoffer is gevallen. Wordt de arts op de zitting gehoord en legt hij uit waarom een val de vorm van het letsel niet verklaart, dan is die verklaring een bewijsmiddel dat de rechtbank kan gebruiken.

In de praktijk

Krijgt u een deskundigenrapport in uw dossier, lees dan niet alleen de conclusie maar ook de vraagstelling en de beperkingen die de deskundige zelf noemt. Daar zit vaak de ruimte voor discussie.

Wilt u de deskundige op de zitting bevragen, geef hem dan tijdig op en leg uit waarom dat nodig is. Vraag uw advocaat om die opgave op tijd te doen, want een verzoek dat pas op de zittingsdag komt, wordt lang niet altijd toegewezen.