Artikel 326 Sv: Wat de griffier in het zittingsproces-verbaal opneemt

Van alles wat er op een strafzitting gebeurt, wordt een verslag gemaakt: het proces-verbaal van de terechtzitting. Dit artikel bepaalt wie dat verslag maakt, wat erin moet staan en hoe de officier van justitie of de verdachte kan vragen om een verklaring letterlijk vast te leggen.

Wie het opmaakt en wat erin staat

De griffier houdt het proces-verbaal bij. Daarin komt in de eerste plaats te staan dat de voorgeschreven vormen zijn nageleefd: dat de zaak in het openbaar is behandeld, wie er aanwezig waren, dat de tenlastelegging is voorgehouden en dat de verdachte het laatste woord heeft gehad. Daarnaast wordt opgetekend wat er verder met betrekking tot de zaak op de zitting voorvalt, zoals de verzoeken die zijn gedaan en de beslissingen die de rechtbank daarop heeft genomen.

Van de verklaringen van getuigen, deskundigen en verdachten wordt de zakelijke inhoud opgenomen. Het is dus geen woordelijk verslag: de griffier vat samen wat iemand in de kern heeft verklaard. Dat is een keuze van de wetgever, maar het maakt wel uit hoe die samenvatting luidt.

Een verklaring woordelijk laten opnemen

Daarom kunt u vragen om meer. De officier van justitie kan vorderen en de verdachte kan verzoeken dat een bepaalde verklaring woordelijk in het proces-verbaal wordt opgenomen. Aan zo'n vordering of verzoek wordt zo veel mogelijk voldaan, op last van de voorzitter, en van het opgenomen stuk wordt voorlezing gedaan. De grens is de redelijkheid: een hele verklaring van een uur woordelijk laten optekenen gaat te ver, één passage die het verschil maakt niet.

Vindt de officier van justitie of de verdachte daarna dat de verklaring nog steeds niet goed is weergegeven, dan beslist de rechtbank. Zij hakt de knoop dus door over de inhoud van het verslag van haar eigen zitting.

Aantekening van een bepaald punt

Naast de woordelijke opname kent het artikel de aantekening. De voorzitter kan gelasten dat van een bepaalde omstandigheid, verklaring of opgave aantekening wordt gedaan. Datzelfde gebeurt wanneer een van de rechters daarom vraagt. Ook de officier van justitie kan zo'n aantekening vorderen, en zowel de verdachte als de benadeelde partij kan erom verzoeken.

Praktisch is dat een belangrijk instrument. Merkt u iets op wat later van belang kan zijn — dat een getuige zich op een essentieel punt tegenspreekt, dat een stuk niet is verstrekt, dat een verzoek is gedaan — vraag dan uitdrukkelijk om aantekening. Wat niet in het proces-verbaal staat, is voor de hogere rechter later moeilijk vast te stellen.

Een voorbeeld. Een getuige verklaart eerst dat hij de dader duidelijk heeft gezien en zegt kort daarna dat het donker was. De verdediging verzoekt beide zinnen woordelijk op te nemen. De voorzitter geeft daar opdracht toe en de passage wordt voorgelezen, zodat vaststaat wat er precies is gezegd.

In de praktijk

Het proces-verbaal van de zitting is het geheugen van de zaak. In hoger beroep en in cassatie wordt aan de hand van dit stuk beoordeeld of de zitting goed is verlopen en of een verweer daadwerkelijk is gevoerd. Doe uw verzoeken dus hardop en duidelijk, en laat vastleggen dat u ze hebt gedaan.

Bent u benadeelde partij, dan kunt u ook zelf om aantekening verzoeken, bijvoorbeeld van een opmerking over de omvang van uw schade. Vraag na afloop bij de griffie een afschrift van het proces-verbaal als u wilt nagaan wat er is vastgelegd.