- Indien enig onderzoek door de rechter-commissaris noodzakelijk blijkt, stelt de rechtbank met schorsing van het onderzoek ter terechtzitting onder aanduiding van het onderwerp van het onderzoek en, zo nodig, van de wijze waarop dit zal zijn in te stellen, de stukken in handen van de rechter-commissaris.
- In het geval het onderzoek uitsluitend zal bestaan in het horen van getuigen of het verlenen van een opdracht aan, het benoemen en horen van deskundigen kan de rechtbank de zaak verwijzen naar de rechter-commissaris dan wel, indien de officier van justitie en de verdachte daarmee instemmen, de voorzitter of een der rechters die over de zaak oordelen als rechter-commissaris aanwijzen. Deze rechter kan aan het verdere onderzoek ter terechtzitting deelnemen, tenzij bij het horen van getuigen of deskundigen is bepaald dat de verdachte of diens raadsman daar niet bij tegenwoordig mag zijn.
- Het onderzoek wordt overeenkomstig de bepalingen van de tweede tot en met de vijfde en zevende afdeling van de Derde Titel van dit Boek gevoerd.
←
Terug 315 · Nieuwe getuigen, stukken en deskundigen die de rechtbank nodig acht
Verder 317 · Observatie in een kliniek bij een verdachte in voorlopige hechtenis
→
Artikel 316 Sv: De zaak in handen stellen van de rechter-commissaris
De zaak in handen stellen van de rechter-commissaris
Wettekst
Toelichting
Niet elk onderzoek kan op de zitting worden gedaan. Getuigen horen kost tijd, en soms moet er buiten de zitting om iets worden uitgezocht. Dit artikel geeft de rechtbank de mogelijkheid de zaak daarvoor in handen te stellen van de rechter-commissaris.
Hoe de opdracht eruitziet
Blijkt onderzoek door de rechter-commissaris noodzakelijk, dan schorst de rechtbank het onderzoek op de zitting en stelt zij de stukken in zijn handen. Daarbij geeft zij aan wat het onderwerp van het onderzoek is en zo nodig ook hoe dat onderzoek moet worden ingesteld.
Die aanduiding is belangrijk. De rechter-commissaris werkt binnen de opdracht die hij krijgt; hoe scherper die is omschreven, hoe gerichter het onderzoek verloopt. Voor de verdediging loont het dus om mee te denken over de formulering van de opdracht.
Een rechter uit de zittingskamer
Gaat het uitsluitend om het horen van getuigen of om het opdragen, benoemen en horen van deskundigen, dan kan de rechtbank de zaak naar de rechter-commissaris verwijzen. Met instemming van de officier van justitie én de verdachte kan zij ook de voorzitter of een van de rechters die over de zaak oordelen als rechter-commissaris aanwijzen.
Die rechter mag daarna gewoon aan het verdere onderzoek op de zitting deelnemen. Daarop bestaat één uitzondering: is bij het horen bepaald dat de verdachte of zijn raadsman daar niet bij aanwezig mocht zijn, dan kan die rechter niet meedoen aan de verdere behandeling. Zo wordt voorkomen dat een rechter meebeslist op grond van iets wat de verdediging niet heeft kunnen meemaken.
Hoe het onderzoek verloopt
Het onderzoek bij de rechter-commissaris volgt de bepalingen die dit wetboek voor zijn onderzoek geeft. Dat betekent onder meer dat de verdediging in beginsel bij verhoren aanwezig mag zijn en vragen kan stellen, en dat van elk verhoor een proces-verbaal wordt opgemaakt dat aan het dossier wordt toegevoegd.
Een voorbeeld. Op de zitting blijkt dat drie getuigen moeten worden gehoord over de toedracht. Dat past niet op één zittingsdag. De rechtbank schorst het onderzoek en stelt de stukken in handen van de rechter-commissaris, met de opdracht die getuigen te horen over een omschreven onderwerp. Daarna gaat de zaak terug naar de zitting.
In de praktijk
Zorg dat u of uw advocaat bij de verhoren bij de rechter-commissaris aanwezig is. Dat is meestal de enige gelegenheid om een getuige uitvoerig te bevragen; op de zitting zelf is daar zelden nog ruimte voor.
Houd er rekening mee dat dit traject maanden kan duren. Zit u in voorlopige hechtenis, bespreek dan met uw advocaat of er intussen aanleiding is om opheffing of schorsing daarvan te vragen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Mag de rechter voorwaarden stellen aan het onderzoek door de r-c?
De verdediging betoogde dat het hof bij het opdragen van een deskundigenonderzoek aan de rechter-commissaris geen voorwaarden mocht stellen. De Hoge Raad verwerpt die opvatting: de bepaling spreekt juist van een nadere aanduiding van het onderwerp van het onderzoek en eventueel van de wijze waarop dit zal worden ingesteld. Ook overigens kan die opvatting niet worden aanvaard, omdat het hof in hoger beroep de leiding heeft over het onderzoek. Het beroep werd verworpen.
-
Is instemming nodig voor een raadsheer-commissaris uit eigen midden?
Wil het gerecht een van de rechters die over de zaak oordelen aanwijzen om getuigen of deskundigen te horen, dan is daarvoor de instemming van het openbaar ministerie en van de verdachte nodig. De Hoge Raad oordeelt dat het hof uit de gang van zaken rond het toegewezen verzoek van de raadsman kennelijk heeft opgemaakt dat die instemming was gegeven, en dat dit oordeel geen onjuiste uitleg van de bepaling inhoudt en ook niet onbegrijpelijk is. Het beroep werd verworpen.
-
Mag de rechter die getuigen hoorde in de raadkamer meebeslissen?
De Hoge Raad overweegt dat uit het eerste en het vierde lid van artikel 21 Sv samen volgt dat de regeling over het horen van getuigen door een rechter-commissaris ook geldt bij de behandeling van een klaagschrift in de raadkamer. Het gerecht kan met instemming van het openbaar ministerie en de klager een van de rechters die over het klaagschrift beslissen als rechter-commissaris aanwijzen; die rechter mag daarna aan de verdere behandeling blijven deelnemen. Die instemming kan stilzwijgend worden gegeven en worden afgeleid uit de houding die partijen na de aanwijzing hebben aangenomen. Het beroep werd verworpen.
-
Welke maatstaf geldt voor het benoemen van een deskundige?
Een verzoek om een deskundige te laten benoemen door de zittingsrechter of, na verwijzing, door de rechter-commissaris, is volgens de Hoge Raad een verzoek om gebruik te maken van de bevoegdheden die in deze bepaling en in de regeling over het deskundigenonderzoek zijn omschreven. De maatstaf voor de beslissing op zo'n verzoek is telkens of de rechter de noodzaak van het verzochte is gebleken. Het hof had die juiste maatstaf toegepast en zijn afwijzing behoefde geen nadere motivering; het beroep werd verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.