Artikel 314a Sv: Nadere omschrijving van een beknopt omschreven feit

De wet staat in bepaalde gevallen toe dat het feit eerst maar kort wordt aangeduid. Voor de behandeling op de zitting is dat niet genoeg. Dit artikel bepaalt dat die beknopte opgave alsnog in overeenstemming wordt gebracht met de eisen die artikel 261 Sv aan een tenlastelegging stelt.

Waarom een nadere omschrijving nodig is

Een tenlastelegging moet duidelijk maken welk feit wordt verweten, wanneer en waar dat zou zijn gebeurd en welke omstandigheden daarbij horen. Alleen dan weet de verdachte waartegen hij zich verdedigt, en alleen dan weet de rechtbank waarover zij oordeelt.

Dat speelt in twee situaties. De eerste betreft een verdachte in voorlopige hechtenis van wie het bevel tot gevangenneming of gevangenhouding niet meer kan worden verlengd. Om de zaak dan toch tijdig op zitting te krijgen, mag de dagvaarding volstaan met de omschrijving van het feit die in dat bevel staat (artikel 261, derde lid, Sv). De tweede betreft de strafbeschikking: daarin mag het feit kort worden omschreven (artikel 257a Sv), en na verzet komt de zaak alsnog op zitting. In beide gevallen moet de korte aanduiding op de zitting worden uitgewerkt tot een volwaardige tenlastelegging.

Hoe dat gebeurt

De weg loopt via de regels over wijziging van de tenlastelegging: artikel 313 Sv is van overeenkomstige toepassing, met uitzondering van de laatste volzin, en artikel 314 Sv geldt eveneens. De officier van justitie legt de nadere omschrijving dus schriftelijk voor en de rechtbank beslist daarover.

Dat de laatste volzin van artikel 313 Sv buiten toepassing blijft, heeft een concreet gevolg. Bij een gewone wijziging mag de tenlastelegging niet zo worden veranderd dat zij een ander feit gaat inhouden in de zin van artikel 68 Sr. Die grens geldt hier niet: het gaat immers niet om het wijzigen van een al uitgewerkt verwijt, maar om het invullen van een omschrijving die van meet af aan beknopt mocht zijn. De nadere omschrijving mag daardoor ook feiten omvatten die niet letterlijk in de korte aanduiding stonden. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad is zo'n uitbreiding pas ontoelaatbaar als elk verband ontbreekt met de feiten uit de oorspronkelijke korte omschrijving.

De nadere omschrijving hoort thuis in eerste aanleg. Artikel 415 Sv, dat bepaalt welke regels in hoger beroep gelden, noemt dit artikel niet.

Wat de verdachte krijgt

Omdat artikel 314 Sv van toepassing is, geldt hier hetzelfde als bij een wijziging: u krijgt een gewaarmerkt afschrift, en het onderzoek wordt zo nodig geschorst zodat u zich kunt voorbereiden. Met uw instemming — of die van de advocaat die tot uw verdediging is toegelaten — kan de zaak meteen of na een korte onderbreking verder.

Een voorbeeld. Een zaak komt op zitting na verzet tegen een strafbeschikking, waarin het feit maar kort was aangeduid. Op de zitting legt de officier van justitie een uitgewerkte omschrijving voor: datum, plaats, gedraging en de wettelijke bestanddelen. De verdediging krijgt die op papier en vraagt om een korte onderbreking om hem door te nemen.

In de praktijk

Vergelijk de nadere omschrijving met de korte aanduiding die u eerder kreeg. Wordt het verwijt daarmee ineens ruimer of anders dan u had begrepen, breng dat dan naar voren voordat de rechtbank erover beslist.

Neem de tijd die u nodig hebt. Een nadere omschrijving is vaak het eerste moment waarop de beschuldiging in volle omvang zichtbaar wordt, en daar hoort een verdediging bij die daarop is afgestemd.