Artikel 288 Sv: Afzien van het oproepen van een niet verschenen getuige

Niet elke getuige die op de lijst staat, wordt uiteindelijk gehoord. Dit artikel geeft de rechtbank de mogelijkheid af te zien van het oproepen van een niet verschenen getuige, maar bindt die beslissing aan gronden en aan de plicht om uit te leggen waarom.

De drie gronden

De rechtbank kan met een met redenen omklede beslissing van de oproeping afzien in drie gevallen. Het eerste is dat het onaannemelijk is dat de getuige binnen een aanvaardbare termijn op de zitting zal verschijnen — denk aan iemand die onvindbaar is of in het buitenland verblijft en niet wil komen.

Het tweede is dat er een gegrond vermoeden bestaat dat de gezondheid of het welzijn van de getuige of de deskundige door het verklaren op de zitting in gevaar komt, en dat het voorkomen van dat gevaar zwaarder weegt dan het belang om hem te kunnen ondervragen. Er wordt dus echt afgewogen; het is geen automatisme.

Het derde is dat redelijkerwijs kan worden aangenomen dat het openbaar ministerie niet in zijn vervolging en de verdachte niet in zijn verdediging wordt geschaad. Kortom: het horen voegt niets toe. Juist over dat punt wordt op zittingen het meest gediscussieerd, en daar ligt het belang van een goed onderbouwd verzoek.

Instemming van beide partijen

Zijn de officier van justitie en de verdachte het er uitdrukkelijk over eens dat een getuige niet hoeft te worden opgeroepen, dan kan de rechtbank daarvan afzien. Dat is de eenvoudigste route, en zij komt vaak voor als de verklaring in het dossier niet wordt betwist.

Verhoor door de rechter-commissaris

Het tweede lid regelt een bijzondere situatie. Heeft de officier van justitie geweigerd op de grond van artikel 264 Sv, tweede lid, onder b — hij heeft de getuige toegezegd dat die alleen als bedreigde of als afgeschermde getuige zal worden gehoord — en is over die getuige nog geen beslissing genomen in de regelingen die daarvoor gelden, dan stelt de rechtbank de stukken in handen van de rechter-commissaris om de getuige te laten verhoren. De officier van justitie dient dan onmiddellijk de bijbehorende vordering in. Weigert hij op een van de andere gronden van artikel 264 Sv, dan geldt deze verplichting niet en loopt het langs de gewone weg van artikel 287 Sv, derde lid.

Daarop bestaat één uitzondering, die alleen geldt voor een getuige die de verdediging heeft opgegeven: de rechtbank kan met een gemotiveerde beslissing oordelen dat de verdachte door het achterwege blijven van dat verhoor redelijkerwijs niet in zijn verdediging wordt geschaad. Verder verklaart het artikel de regeling van artikel 316 Sv van overeenkomstige toepassing, over het in handen stellen van de zaak aan de rechter-commissaris.

Een voorbeeld. De verdediging wil een getuige horen aan wie het openbaar ministerie heeft toegezegd dat hij alleen als bedreigde getuige zal verklaren; de officier van justitie weigert hem daarom op te roepen. Er is over die getuige nog geen beslissing genomen. De rechtbank stelt de stukken in handen van de rechter-commissaris, die het verhoor afneemt; daarna gaat de behandeling op zitting verder.

In de praktijk

Onderbouw waarom u een getuige wilt horen: wat hij naar verwachting kan verklaren en waarom dat verschil maakt voor het bewijs of voor de straf. Hoe concreter dat is, hoe moeilijker het is de derde grond tegen u te gebruiken.

Wordt een verzoek afgewezen, laat dat dan vastleggen en herhaal het zo nodig later in de procedure. Een afwijzing die niet deugdelijk is gemotiveerd, kan in hoger beroep alsnog worden rechtgezet.