- De voorzitter stelt vast welke personen, al dan niet daartoe opgeroepen, als getuige ter terechtzitting zijn verschenen.
- De verschenen getuigen worden gehoord, tenzij daarvan wordt afgezien met toestemming van de officier van justitie en van de verdachte dan wel op de gronden genoemd in artikel 288, eerste lid, onder b en c.
- Ten aanzien van de niet verschenen getuigen beveelt de rechtbank: a. de oproeping, indien de oproeping door de officier van justitie is verzuimd of op de voet van artikel 264, eerste lid, is geweigerd en de verdachte hierom verzoekt of de rechtbank oproeping wenselijk oordeelt; b. de hernieuwde oproeping, indien de getuige aan de eerdere oproeping geen gevolg heeft gegeven. De rechtbank kan daarbij tevens zijn medebrenging gelasten.
- Bij het horen van getuigen zijn de artikelen 274 tot en met 276, derde lid, van overeenkomstige toepassing.
←
Terug 286 · De ondervraging van de verdachte op de zitting
Verder 288 · Afzien van het oproepen van een niet verschenen getuige
→
Artikel 287 Sv: Verschenen en niet verschenen getuigen op de zitting
Verschenen en niet verschenen getuigen op de zitting
Wettekst
Toelichting
Aan het begin van het getuigengedeelte maakt de voorzitter de balans op: wie is er als getuige gekomen, en wie niet? Dit artikel regelt wat er daarna gebeurt — horen, alsnog oproepen, opnieuw oproepen, of afzien van het horen.
Wie is er verschenen
De voorzitter stelt vast welke personen als getuige zijn verschenen. Dat kunnen mensen zijn die zijn opgeroepen, maar ook mensen die uit zichzelf naar de zitting zijn gekomen; ook die laatsten telt hij mee.
De verschenen getuigen worden in beginsel gehoord. Daarvan kan worden afgezien als de officier van justitie én de verdachte daarmee instemmen. Ook kan het achterwege blijven op twee van de gronden die artikel 288 Sv noemt: als de gezondheid of het welzijn van de getuige door het verklaren op de zitting in gevaar komt en het voorkomen daarvan zwaarder weegt dan het belang om hem te ondervragen, en als redelijkerwijs valt aan te nemen dat het openbaar ministerie niet in de vervolging en de verdachte niet in de verdediging wordt geschaad.
Getuigen die niet zijn gekomen
Voor niet verschenen getuigen kent het derde lid twee wegen. Is de oproeping door de officier van justitie vergeten of geweigerd, dan beveelt de rechtbank de oproeping alsnog, als de verdachte daarom vraagt of als zij het zelf wenselijk vindt. Heeft de getuige een eerdere oproeping genegeerd, dan beveelt de rechtbank een hernieuwde oproeping. Dat is het uitgangspunt; de rechtbank kan daarvan alleen afzien op de gronden die artikel 288 Sv noemt, en moet dat dan motiveren.
Bij die hernieuwde oproeping kan de rechtbank tevens de medebrenging gelasten. De getuige wordt dan opgehaald en naar de zitting gebracht. Dit artikel verbindt die mogelijkheid aan de hernieuwde oproeping; wie nog nooit is opgeroepen, kan ook nog niet zijn weggebleven. Getuige zijn is namelijk geen vrijblijvende uitnodiging: wie wordt opgeroepen, moet komen.
Tolk en bijstand bij het horen
Bij het horen van getuigen gelden de regels over bijstand en vertolking die de artikelen 274 tot en met 276 Sv voor de verdachte geven, maar van artikel 276 Sv alleen tot en met het derde lid. Een getuige die het Nederlands niet beheerst of die niet kan horen of spreken, krijgt dus ook bijstand van een tolk, en aan die tolk worden dezelfde eisen gesteld. Het recht om de tolk te wraken, dat in het vierde lid van artikel 276 Sv staat, is hier niet meeverklaard.
Een voorbeeld. Uw advocaat had een buurman opgegeven als getuige, maar het openbaar ministerie heeft hem niet opgeroepen. Op de zitting vraagt u daarom. De rechtbank beveelt de oproeping en schorst het onderzoek tot een nieuwe datum, zodat de buurman alsnog kan worden gehoord.
In de praktijk
Geef getuigen zo vroeg mogelijk op en leg uit waarover zij kunnen verklaren en waarom dat voor uw zaak van belang is. Een opgave zonder onderbouwing maakt weinig kans, hoe belangrijk de getuige voor u ook is.
Bent u zelf als getuige opgeroepen, ga er dan heen. Verschijnt u niet, dan kan de rechtbank uw medebrenging gelasten. Kunt u echt niet, meld dat dan vooraf schriftelijk aan de rechtbank met opgaaf van redenen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welke maatstaf geldt bij het afzien van oproeping van een getuige?
Vernietigt de Hoge Raad een uitspraak en wijst hij de zaak terug naar hetzelfde hof of door naar een ander hof om opnieuw te worden berecht en afgedaan, dan heeft de rechter die daarna moet oordelen tot taak het onderzoek binnen de grenzen van de beslissing van de Hoge Raad geheel opnieuw te beginnen en te voltooien, tenzij de wet anders bepaalt. Die vooropstelling staat in een arrest waarin de Hoge Raad het stelsel van getuigenverzoeken uiteenzet. Het beroep in die zaak is verworpen.
-
Moet het afzien van oproeping met redenen worden omkleed?
Een getuige die na een bevel tot oproeping wegblijft, is een niet verschenen getuige in de zin van de regeling over het afzien van oproeping. De rechter moet daarom kiezen: hij beveelt de oproeping of hernieuwde oproeping, of hij ziet daarvan af bij een met redenen omklede beslissing op een van de drie wettelijke gronden. Laat hij beide na, dan lijdt het onderzoek op de zitting aan nietigheid. De Hoge Raad vernietigde de uitspraak en wees de zaak terug.
-
Wanneer is iemand een meegebrachte getuige?
De voorzitter stelt onmiddellijk nadat het openbaar ministerie de zaak heeft voorgedragen vast welke personen als getuige zijn verschenen, en de regel dat verschenen getuigen worden gehoord heeft op die groep betrekking. Wie een getuige meeneemt, moet dat dus bij de aanvang van de behandeling melden. Een getuige die later en onaangekondigd op de zitting opduikt, is daarom geen meegebrachte getuige, zodat het verzoek om hem te horen mag worden beoordeeld aan de hand van de vraag of het verhoor noodzakelijk is. Het beroep werd verworpen.
-
Moet worden beslist op een verzoek uit de appelschriftuur?
Een verzoek om getuigen op te roepen dat alleen in de appelschriftuur is gedaan, verplicht de rechter niet tot een beslissing. Alleen wanneer het verzoek op de zitting wordt herhaald, moet daarop worden beslist. De rechter is evenmin verplicht zelf na te gaan of de verdachte zijn eerdere verzoek nog handhaaft. De Hoge Raad verminderde ambtshalve de straf wegens overschrijding van de redelijke termijn en verwierp het beroep voor het overige.
-
Moeten al gehoorde getuigen na een nieuwe aanvang opnieuw worden gehoord?
Is een getuige op een eerdere zitting gehoord, dan hoeft het gerecht dat het onderzoek daarna wegens een gewijzigde samenstelling opnieuw aanvangt geen beslissing te nemen over het opnieuw horen van die getuige. De beslissing om hem te horen blijft namelijk in stand. Wie in die fase toch een nieuw verhoor wil, moet op de nadere zitting zelf om oproeping verzoeken. Het beroep werd verworpen; de redelijke termijn was overschreden, maar daaraan verbond de Hoge Raad geen gevolg.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.