- De rechtbank onderzoekt de geldigheid van de uitreiking van de dagvaarding aan de niet verschenen verdachte. Indien blijkt dat deze niet op geldige wijze is uitgereikt, spreekt zij de nietigheid van de dagvaarding uit.
- Indien de verdachte, bedoeld in artikel 258a, niet in persoon op de terechtzitting verschijnt, beveelt de rechtbank de schorsing van het onderzoek en gelast zij tevens de medebrenging van de verdachte, tenzij zonder onderzoek van de zaak zelf blijkt van nietigheid van de tenlastelegging, onbevoegdheid van de rechtbank of niet-ontvankelijkheid van de officier van justitie. De rechtbank kan ambtshalve, op vordering van de officier van justitie, op verzoek van de verdachte of van het slachtoffer beslissen dat de schorsing en medebrenging achterwege blijven als de omstandigheden bedoeld in artikel 258a, tweede lid, zich voordoen.
- In geval de rechtbank het wenselijk acht dat de verdachte bij de behandeling van de zaak ter terechtzitting aanwezig is, beveelt zij dat de verdachte in persoon zal verschijnen; zij kan daartoe tevens zijn medebrenging gelasten. In het geval, bedoeld in artikel 260, zesde lid, is artikel 495a, tweede en derde lid, van overeenkomstige toepassing.
- Indien de verdachte heeft meegedeeld dat hij zijn verdediging in persoon wil voeren en hij om uitstel van de behandeling van zijn zaak heeft verzocht, beslist de rechtbank op het verzoek om uitstel. De rechtbank willigt het verzoek om uitstel in of wijst het af, waarna in het laatste geval het onderzoek met inachtneming van artikel 280, eerste lid, wordt voortgezet.
- Bij toepassing van het tweede lid of inwilliging van het verzoek, bedoeld in het derde lid, beveelt de rechtbank de schorsing van het onderzoek en de oproeping van de verdachte tegen het tijdstip van hervatting van het onderzoek.
←
Terug 277 · Onafgebroken behandeling en onderbreking van het onderzoek
Verder 279 · Verdediging door een uitdrukkelijk gemachtigde advocaat
→
Artikel 278 Sv: Geldigheid van de dagvaarding en verschijning in persoon
Geldigheid van de dagvaarding en verschijning in persoon
Wettekst
Toelichting
Verschijnt de verdachte niet op de zitting, dan gaat de rechtbank niet zomaar verder. Zij kijkt eerst of de dagvaarding wel goed is uitgereikt, zij beoordeelt of zijn aanwezigheid alsnog moet worden afgedwongen, en zij beslist op een verzoek om uitstel. Dit artikel zet die stappen op een rij.
Is de dagvaarding goed uitgereikt
De eerste vraag is of de oproep om te verschijnen de verdachte op de juiste manier heeft bereikt. Blijkt dat de uitreiking niet geldig is gebeurd, dan spreekt de rechtbank de nietigheid van de dagvaarding uit. De behandeling gaat dan niet door; het openbaar ministerie kan de verdachte opnieuw dagvaarden.
Die controle is er om te voorkomen dat iemand buiten zijn aanwezigheid wordt berecht terwijl de oproep hem niet op de voorgeschreven manier is aangeboden. Het gaat daarbij om de vraag of de wettelijke regels voor de uitreiking zijn gevolgd, niet om de vraag of de verdachte de brief ook echt heeft gelezen. Is de dagvaarding volgens de regels uitgereikt op het adres waarop hij in de basisregistratie staat ingeschreven, dan is de uitreiking in de regel geldig, ook als hij daar in werkelijkheid niet meer verblijft.
Verschijnen in persoon en medebrenging
Voor een groep verdachten die artikel 258a Sv aanwijst, geldt dat zij zelf op de zitting moeten komen. Blijft zo iemand weg, dan schorst de rechtbank het onderzoek en beveelt zij dat hij wordt opgehaald en voor de rechtbank gebracht. Dat blijft achterwege als zonder inhoudelijk onderzoek al blijkt dat de dagvaarding nietig is, dat de rechtbank niet bevoegd is of dat de officier van justitie niet-ontvankelijk is. Ook kan de rechtbank besluiten het achterwege te laten als de omstandigheden zich voordoen die datzelfde artikel noemt; dat kan zij uit zichzelf doen, op vordering van de officier van justitie of op verzoek van de verdachte of het slachtoffer.
Los daarvan kan de rechtbank in elke zaak bevelen dat de verdachte in persoon verschijnt, als zij zijn aanwezigheid wenselijk vindt. Zij kan daarbij ook zijn medebrenging gelasten. Dat gebeurt bijvoorbeeld als de rechtbank hem wil horen over zijn persoonlijke omstandigheden voordat er straf wordt bepaald.
Uitstel omdat u er zelf bij wilt zijn
Hebt u laten weten dat u uw verdediging zelf wilt voeren en hebt u om uitstel gevraagd, dan moet de rechtbank op dat verzoek beslissen. Zij wijst het toe of af. Wijst zij het af, dan wordt het onderzoek voortgezet met inachtneming van artikel 280 Sv: de zaak gaat dan buiten u om verder, tenzij een uitdrukkelijk gemachtigde advocaat de verdediging voert. In dat laatste geval is het geen verstekzaak maar een behandeling op tegenspraak. De rechtbank kan er ook voor kiezen uw medebrenging te gelasten.
Wordt het onderzoek geschorst omdat u alsnog moet of mag komen, dan wordt u opgeroepen tegen het tijdstip waarop de behandeling wordt hervat. U krijgt dus een nieuwe oproep met datum en tijd.
Een voorbeeld. U bent verhuisd en hebt uw nieuwe adres op tijd in de basisregistratie laten inschrijven, maar de dagvaarding wordt toch naar uw oude adres gestuurd. U komt niet, want u weet van niets. De rechtbank stelt vast dat de uitreiking niet volgens de regels is gebeurd en verklaart de dagvaarding nietig. Het openbaar ministerie kan u daarna opnieuw dagvaarden, nu op het juiste adres.
In de praktijk
Zorg dat uw adres klopt in de basisregistratie en geef een adreswijziging ook door aan het openbaar ministerie of aan uw advocaat. Veel problemen met dagvaardingen komen simpelweg door een verouderd adres.
Kunt u niet komen op de geplande datum, vraag dan tijdig en schriftelijk om uitstel en leg uit waarom u er zelf bij wilt zijn. Wachten tot de zittingsdag zelf is riskant: de rechtbank kan het verzoek afwijzen en de zaak buiten uw aanwezigheid afdoen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Dekt een gemachtigde advocaat een gebrek in de betekening?
De rechter onderzoekt de geldigheid van de uitreiking van de dagvaarding aan de verdachte die niet is verschenen en spreekt de nietigheid uit als die uitreiking niet geldig was. Dat de advocaat van de afwezige verdachte wel aanwezig en uitdrukkelijk gemachtigd is, maakt dat onderzoek volgens de Hoge Raad niet overbodig en dekt een betekeningsgebrek dus niet. Pas als de dagvaarding geldig is betekend en de rechter het zelf niet wenselijk vindt dat de verdachte alsnog verschijnt en ook geen reden ziet een verzoek om schorsing toe te wijzen, komt de vraag aan de orde of en onder welke voorwaarden de aanwezige advocaat de verdediging kan voeren. Het hof had het verweer niet mogen verwerpen zonder dat onderzoek; de uitspraak is vernietigd.
-
Wanneer leidt een betekeningsgebrek tot nietigheid van de dagvaarding?
Niet-naleving van de betekeningsvoorschriften kan alleen tot nietigverklaring van de dagvaarding leiden als de verdachte niet op de zitting is verschenen; de rechter hoeft de geldigheid van de uitreiking immers alleen in dat geval te onderzoeken. Nietigverklaring blijft ook achterwege als de advocaat van de afwezige verdachte wel verschijnt en niet over een betekeningsverzuim klaagt: blijft die klacht uit, dan moet worden aangenomen dat de verdachte zijn aanwezigheidsrecht vrijwillig heeft laten varen. In hoger beroep moet niet alleen de appeldagvaarding maar ook de inleidende dagvaarding op geldigheid worden onderzocht. In deze zaak zijn de inleidende dagvaardingen nietig verklaard.
-
Mag medebrenging worden gelast voor de zitting waarop uitspraak wordt gedaan?
Vindt de rechtbank het wenselijk dat de verdachte bij de behandeling van de zaak op de zitting aanwezig is, dan beveelt zij dat hij in persoon verschijnt en kan zij daartoe ook zijn medebrenging gelasten. Deze bepaling staat in de titel over de behandeling van de zaak door de rechtbank, en volgens het stelsel van de wet valt ook de uitspraak daaronder. De opvatting dat medebrenging niet mag worden gelast om de verdachte aanwezig te laten zijn op de openbare zitting waarop uitspraak wordt gedaan, is daarom in haar algemeenheid onjuist. Het beroep is verworpen.
-
Moet op een verzoek om uitstel altijd op de zitting worden beslist?
Op een verzoek van de verdachte om uitstel van de behandeling moet op de zitting worden beslist, nadat het openbaar ministerie daarover is gehoord; het verzuim op zo'n verzoek te beslissen is met nietigheid bedreigd. Redelijke wetstoepassing brengt mee dat hetzelfde geldt als het uitstel wordt gevraagd door de uitdrukkelijk gemachtigde advocaat omdat hij zelf verhinderd is te verschijnen. Het zittingsverslag moet dan op straffe van nietigheid een uitdrukkelijke en gemotiveerde beslissing bevatten, waarin wordt verantwoord hoe het belang van de verdachte is afgewogen tegen dat van een doelmatige rechtspleging. Een voorlopig oordeel vóór de zitting mag om praktische redenen worden meegedeeld, maar de beslissing zelf moet op de zitting worden genomen en daar worden vastgelegd.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.