Artikel 276 Sv: Oproeping, beëdiging en wraking van de tolk op de zitting

Blijkt op de zitting dat een tolk nodig is terwijl er geen aanwezig is, dan moet er een worden opgeroepen. Dit artikel regelt dat, en stelt daarnaast eisen aan wie tolk mag zijn: hij mag geen dubbele rol in de zaak hebben, hij wordt zo nodig beëdigd, en de verdachte kan hem wraken.

Oproeping van een tolk

Ontbreekt de tolk, dan beveelt de rechtbank dat er een wordt opgeroepen. Lukt dat niet op korte termijn, dan kan de zaak feitelijk niet inhoudelijk verder: zonder vertolking mag wat er is gezegd niet in het nadeel van de verdachte meewegen. De behandeling wordt dan meestal verplaatst naar een dag waarop wel een tolk beschikbaar is.

Geen dubbele rol

Als tolk wordt alleen toegelaten wie niet al in een andere hoedanigheid aan het onderzoek deelneemt. Een getuige, een deskundige, de raadsman of een familielid dat zelf nog moet verklaren, kan dus niet tegelijk tolken. De reden is zuiverheid: een tolk moet neutraal weergeven wat er wordt gezegd, en dat gaat niet samen met een eigen rol of een eigen belang in dezelfde zaak.

Beëdiging van de tolk

Staat de tolk niet ingeschreven als beëdigd tolk volgens de Wet beëdigde tolken en vertalers, dan beëdigt de voorzitter hem voordat hij aan het werk gaat: hij belooft of zweert zijn taak naar zijn geweten te vervullen. Een tolk die al beëdigd is, hoeft dat niet opnieuw te doen.

Die eed is geen ritueel. Een tolk die bewust onjuist vertaalt, handelt in strijd met zijn eed en loopt strafrechtelijke gevolgen op. Voor de verdachte is het vooral van belang dat de vertaling volledig is: ook aarzelingen, nuances en het letterlijke antwoord horen erbij.

De tolk wraken

De verdachte die daarvoor redenen aanvoert, kan de tolk wraken. Wraken betekent hier: vragen om vervanging van deze tolk. Hij moet wel zeggen waarom, bijvoorbeeld omdat de weergave aantoonbaar niet klopt of omdat de tolk hem persoonlijk kent en er een belang meespeelt. De rechtbank beslist daarover zo spoedig mogelijk, dus in de regel meteen op de zitting.

Een voorbeeld. Een verdachte merkt dat de tolk zijn antwoorden inkort en samenvat, waardoor nuances wegvallen. Hij zegt dat hardop en legt uit waarom hij deze tolk niet vertrouwt. De rechtbank beslist direct. Wijst zij het verzoek toe, dan wordt een andere tolk opgeroepen en gaat de zaak verder zodra die er is.

In de praktijk

Wraken is iets anders dan melden dat u de tolk slecht verstaat. Voor dat laatste volstaat de vraag om langzamer of harder te spreken. Gaat het echt om de onpartijdigheid of om de kwaliteit van de vertaling, zeg het dan meteen en laat het in het proces-verbaal opnemen; alleen dan kan het later nog een rol spelen.