Artikel 264 Sv: Weigering van de officier van justitie om een getuige op te roepen

Weigering van de officier van justitie om een getuige op te roepen

De officier van justitie kan bij een met redenen omklede beslissing een door de verdachte of de voorzitter der rechtbank opgegeven getuige of deskundige weigeren te doen oproepen, indien hij: a. het onaannemelijk acht dat de getuige of de deskundige binnen een aanvaardbare termijn ter terechtzitting zal verschijnen; b. van oordeel is dat de gezondheid of het welzijn van de getuige of deskundige door het afleggen van een verklaring ter terechtzitting in gevaar wordt gebracht, en het voorkomen van dit gevaar zwaarder weegt dan het belang om de getuige of deskundige ter terechtzitting te kunnen ondervragen; c. van oordeel is dat daardoor redelijkerwijs de verdachte niet in zijn verdediging wordt geschaad.
De officier van justitie kan bij een met redenen omklede beslissing een door de verdachte of de voorzitter der rechtbank opgegeven getuige of deskundige weigeren te doen oproepen of weigeren een door de rechtbank gegeven bevel tot oproeping van de getuige ten uitvoer te leggen: a. indien de getuige een bedreigde getuige is of een afgeschermde getuige wiens identiteit verborgen is gehouden, dan wel b. indien de officier van justitie de getuige heeft toegezegd dat hij op geen andere wijze zal worden gehoord dan als bedreigde getuige of als afgeschermde getuige wiens identiteit verborgen wordt gehouden.
De weigering wordt onverwijld schriftelijk ter kennis gebracht van de rechtbank en de verdachte.

Toelichting

Een opgave van een getuige leidt niet altijd tot een oproeping. Dit artikel geeft de officier van justitie de bevoegdheid te weigeren een getuige of deskundige op te roepen die door de verdachte of door de voorzitter van de rechtbank is opgegeven. Die weigering moet met redenen zijn omkleed en wordt onverwijld schriftelijk gemeld aan de rechtbank en de verdachte.

De drie gewone gronden

Niet binnen aanvaardbare termijn: de officier van justitie acht het onaannemelijk dat de getuige of deskundige binnen redelijke tijd op de zitting zal verschijnen.
Gezondheid of welzijn: verklaren op de zitting brengt de gezondheid of het welzijn van de betrokkene in gevaar, en het voorkomen van dat gevaar weegt zwaarder dan het belang om hem daar te kunnen ondervragen.

- Geen verdedigingsbelang: de verdachte wordt door het achterwege blijven van de oproeping redelijkerwijs niet in zijn verdediging geschaad.

De maatstaf die het meest speelt

De derde grond is in de praktijk de belangrijkste. Het gaat om de vraag of het horen van deze persoon voor de verdediging iets kan opleveren. Daarom is het van belang dat bij de opgave wordt toegelicht waarover de getuige kan verklaren en welk punt in de zaak dat raakt. Een opgave zonder uitleg is eenvoudiger te weigeren dan een opgave die precies aangeeft welk onderdeel van het bewijs zij op losse schroeven kan zetten.

Beschermde getuigen

Daarnaast kan de officier van justitie weigeren als de getuige een bedreigde getuige is of een afgeschermde getuige van wie de identiteit verborgen is gehouden. Datzelfde geldt als hij de getuige heeft toegezegd dat deze op geen andere wijze zal worden gehoord dan in die hoedanigheid. In die gevallen kan hij ook weigeren een bevel van de rechtbank tot oproeping uit te voeren. De bescherming van zo'n getuige zou immers verloren gaan als hij alsnog gewoon op een openbare zitting zou moeten verschijnen.

Het laatste woord ligt bij de rechter

Een weigering is geen eindpunt. De verdediging kan op de zitting aan de rechtbank vragen de getuige alsnog op te roepen, en de rechtbank beslist daar zelfstandig over. Dat blijkt ook uit dit artikel zelf, dat spreekt over een door de rechtbank gegeven bevel tot oproeping. Alleen bij de beschermde getuigen uit het tweede lid kan de officier van justitie ook zo'n bevel naast zich neerleggen.

Een voorbeeld. De verdediging geeft een getuige op die volgens haar kan verklaren dat de verdachte elders was. De officier van justitie weigert, omdat hij meent dat de verdachte daardoor niet in zijn verdediging wordt geschaad. Op de zitting legt de advocaat uit waarover de getuige precies kan verklaren; de rechtbank kan dan alsnog bevelen dat hij wordt opgeroepen.

In de praktijk

Bewaar de schriftelijke weigering en lees de motivering. Daarin staat welke grond is gebruikt, en dat bepaalt hoe u het verzoek op de zitting het beste kunt herhalen. Bij de gezondheidsgrond ligt de discussie ergens anders dan bij het verdedigingsbelang, en dat vraagt om een ander verhaal aan de rechter.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Welke maatstaf geldt bij het afzien van oproeping van een getuige?

Hoge Raad · 2014-07-01 · ECLI:NL:HR:2014:1496

Vernietigt de Hoge Raad een uitspraak en wijst hij de zaak terug naar hetzelfde hof of door naar een ander hof om opnieuw te worden berecht en afgedaan, dan heeft de rechter die daarna moet oordelen tot taak het onderzoek binnen de grenzen van de beslissing van de Hoge Raad geheel opnieuw te beginnen en te voltooien, tenzij de wet anders bepaalt. Die vooropstelling staat in een arrest waarin de Hoge Raad het stelsel van getuigenverzoeken uiteenzet. Het beroep in die zaak is verworpen.
Welke maatstaf geldt na een tijdige getuigenopgave?

Hoge Raad · 2019-10-01 · ECLI:NL:HR:2019:1485

Of een verzoek om een getuige te horen mag worden afgewezen met de strenge noodzakelijkheidsmaatstaf of met de ruimere maatstaf van het verdedigingsbelang, hangt af van het moment waarop en de wijze waarop de getuige is opgegeven. De Hoge Raad oordeelt dat hier het verdedigingsbelang de juiste maatstaf was, omdat het openbaar ministerie in hoger beroep was gekomen en de getuigen tijdig bij de advocaat-generaal waren opgegeven, die de opgave ook tijdig had ontvangen. Het hof hanteerde een andere maatstaf; de uitspraak wordt in zoverre vernietigd en de zaak teruggewezen.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst