Artikel 261 Sv: Wat er in de tenlastelegging moet staan

De tenlastelegging is het hart van de dagvaarding: daarin staat wat de verdachte precies wordt verweten. Dit artikel bepaalt wat daarin hoort te staan. Om te beginnen een opgave van het feit, met vermelding van tijdstip en plaats waarop het zou zijn gepleegd. Daarnaast worden de wettelijke bepalingen genoemd waarin dat feit strafbaar is gesteld.

Waarom deze eisen bestaan

De verdachte moet weten waartegen hij zich verdedigt. Een verwijt dat te vaag is, valt niet te weerleggen: wie niet weet wanneer of waar iets zou zijn gebeurd, kan bijvoorbeeld niet aantonen dat hij elders was. Tegelijk bakent de tenlastelegging af waarover de rechter oordeelt. Hij mag niet buiten het verwijt treden.

Ook de omstandigheden

De dagvaarding vermeldt daarnaast de omstandigheden waaronder het feit zou zijn begaan. Dat maakt het verwijt concreet: niet alleen wélk feit, maar ook hoe het zich volgens het openbaar ministerie heeft afgespeeld. Die omstandigheden bepalen mede welke verweren zinvol zijn en waarover op de zitting bewijs moet worden geleverd.

Tijd en plaats zijn benaderingen

De wet vraagt om vermelding omstreeks welke tijd en waar ter plaatse het feit zou zijn begaan. Het woord omstreeks is er niet voor niets: bij veel feiten is het exacte tijdstip niet vast te stellen. Voldoende is dat het verwijt zo is omschreven dat duidelijk is welke gebeurtenis wordt bedoeld en dat de verdachte zich daarop kan voorbereiden.

Een kortere weg bij voorlopige hechtenis

Zit de verdachte vast op grond van een bevel tot gevangenneming of gevangenhouding dat niet verder kan worden verlengd, dan kan worden volstaan met de omschrijving van het feit uit dat bevel. Die omschrijving is al door de rechter beoordeeld en bij de verdachte bekend, en zij overdoen kost tijd die er in zo'n geval niet is. Het is wel een voorlopige oplossing voor een zaak die nog niet klaar is voor behandeling: in de loop van de procedure moet de omschrijving alsnog worden aangevuld tot een tenlastelegging die aan de eisen van dit artikel voldoet.

Een voorbeeld. Op een dagvaarding staat dat de verdachte op of omstreeks een bepaalde datum in een genoemde gemeente een fiets zou hebben weggenomen die aan een ander toebehoorde, met vermelding van het wetsartikel waarin diefstal strafbaar is gesteld. Daarmee is duidelijk wat het verwijt is en waar de zitting over gaat.

In de praktijk

Lees de tenlastelegging woord voor woord; het is juridische taal, maar elk onderdeel telt. Vraag uzelf eerst af of u begrijpt wat u wordt verweten. Is de omschrijving onduidelijk, innerlijk tegenstrijdig of te weinig feitelijk, dan raakt dat de geldigheid van de dagvaarding en hoort dat verweer aan het begin van de zitting thuis. Kloppen de vermelde tijd of plaats niet met wat u weet, dan is dat iets anders: daarmee is de dagvaarding niet gebrekkig, maar het is wel een punt bij de vraag of het verwijt kan worden bewezen. Leg beide voor aan uw advocaat.

Let ook op wat er níet staat. De rechter oordeelt alleen over het feit zoals het is omschreven. Gaat de discussie op de zitting over iets anders, dan is dat een reden om te vragen waar dat precies in de tenlastelegging is terug te vinden.