Artikel 232 Sv: De deskundige laten horen door de rechter-commissaris

Een rapport lezen is één ding; doorvragen op wat er staat is iets anders. Dit artikel maakt het mogelijk de deskundige te laten horen door de rechter-commissaris. Het initiatief kan bij de rechter-commissaris zelf liggen, bij de officier van justitie die het vordert, of bij de verdachte die erom verzoekt. Zo nodig kan de rechter-commissaris de dagvaarding van de deskundige bevelen.

Waarom een verhoor iets anders oplevert

In een rapport staan conclusies, maar niet altijd de aannames waarop zij rusten. Bij een verhoor kan worden doorgevraagd: welke methode is gebruikt, hoe zeker is de uitkomst, welke alternatieve verklaringen zijn onderzocht en welke niet, en wat zou een andere aanname met de conclusie doen. Dat levert vaak meer op dan een schriftelijke ronde, omdat op antwoorden meteen kan worden voortgebouwd.

Wie het kan vragen

De verdediging heeft hier een eigen ingang: zij hoeft niet af te wachten of het openbaar ministerie behoefte voelt aan een verhoor. Ook de rechter-commissaris kan uit zichzelf besluiten de deskundige te horen, bijvoorbeeld als een rapport hem op een essentieel punt onduidelijk lijkt. Het initiatief ligt dus niet bij één partij.

Oproepen en verschijnen

De rechter-commissaris kan bevelen dat de deskundige wordt gedagvaard. Voor de deskundige en zijn verhoor gelden verder de artikelen 211 tot en met 213 Sv overeenkomstig: de bepalingen over waar en op welke wijze iemand kan worden gehoord en over de plicht om te verschijnen. Een deskundige die is opgeroepen, kan dus niet zomaar wegblijven omdat zijn rapport er al ligt.

Een voorbeeld. In een zaak concludeert een deskundige dat letsel is ontstaan door één klap. De verdachte stelt dat er sprake was van een val. Op verzoek van de verdediging hoort de rechter-commissaris de deskundige, die desgevraagd toelicht welke bevindingen wel en niet met een val te verenigen zijn. Dat verhoor komt in het dossier en kan op de zitting worden gebruikt.

In de praktijk

Bereid een verhoor van een deskundige voor met een lijst concrete vragen, en begin bij de methode en de gebruikte gegevens voordat je bij de conclusie uitkomt. Vraag ook naar de onzekerheidsmarges: veel deskundigen formuleren in kansen en niet in zekerheden, en de vertaling daarvan naar het dossier gaat regelmatig mis.

Voor de verdachte betekent dit artikel dat een rapport geen vaststaand gegeven is. Er is een moment, ruim vóór de zitting, waarop de persoon achter dat rapport kan worden bevraagd, in aanwezigheid van een rechter en met vastlegging in een proces-verbaal.