Artikel 226l Sv: Maatregelen voor de feitelijke bescherming van getuigen

Naast de regelingen die de identiteit van een getuige in het strafdossier afschermen, kan feitelijke bescherming nodig zijn. Dit artikel geeft daarvoor de wettelijke basis: de minister kan op een bij algemene maatregel van bestuur bepaalde wijze specifieke maatregelen treffen voor de bescherming van getuigen die onder de regelingen in dit wetboek vallen. Over de inhoud van die maatregelen zegt de wet niets, en van de maatregelen zelf hoeft geen mededeling te worden gedaan.

Voor wie de bescherming kan gelden

Het gaat om getuigen uit de regelingen die dit wetboek kent voor bedreigde getuigen, voor getuigen met wie een afspraak is gemaakt en voor afgeschermde getuigen. Daarnaast kan bescherming worden geboden aan iemand die heeft meegewerkt met de autoriteiten die met opsporing en vervolging zijn belast, voor zover door die medewerking en het daarmee samenhangende optreden van de overheid een dringende noodzaak is ontstaan.

Medewerking van derden

Bescherming vraagt vaak medewerking van instanties of personen buiten de strafrechtspleging. De minister kan opsporingsambtenaren aanwijzen die zich daarvoor tot een ieder mogen wenden. Wordt de gevraagde medewerking niet verleend, dan kan de officier van justitie die medewerking vorderen in het belang van de bescherming van de getuige. Wettelijke voorschriften die aan het verlenen van medewerking in de weg staan, blijven in zoverre buiten toepassing.

Geheimhouding en grenzen

Wie zo'n verzoek of vordering krijgt, neemt geheimhouding in acht over alles wat hem daarover bekend is. Dat spreekt voor zich: bescherming die bekend wordt, is geen bescherming meer. De wet trekt daarbij ook een grens: een vordering kan niet worden gericht tot de verdachte. Bovendien geldt de bescherming die dit wetboek elders biedt aan personen met een verschoningsrecht hier op overeenkomstige wijze.

Uit die opzet blijkt hoe de wetgever de verhoudingen ziet. De rechter beslist over de status van een getuige in het strafproces; de feitelijke bescherming ligt bij de uitvoerende macht, met de officier van justitie als degene die medewerking kan afdwingen en met geheimhouding als vaste voorwaarde.

Een voorbeeld. Voor een getuige in een zaak over zware criminaliteit wordt bescherming noodzakelijk geacht. Er is medewerking nodig van een instantie die daarvoor gegevens moet aanpassen. Werkt die instantie niet mee, dan kan de officier van justitie dat vorderen, en iedereen die van dat verzoek weet, moet daarover zwijgen.

In de praktijk

Voor de lezer van een strafdossier is van belang dat de wet hier niet verlangt dat deze maatregelen worden gemeld: de mededeling die over een afspraak met een getuige moet worden gedaan, hoeft zich niet tot de beschermingsmaatregelen uit te strekken. Voor een getuige die zich onveilig voelt, geldt dat bescherming langs deze weg loopt en niet via het verhoor zelf; bespreek dat met de officier van justitie en met je advocaat, en niet met anderen.