- De officier van justitie geeft aan de rechter-commissaris kennis van de afspraak die hij voornemens is te maken met een verdachte die bereid is een getuigenverklaring af te leggen in de strafzaak tegen een andere verdachte in ruil voor de toezegging dat bij de vervolging in zijn eigen strafzaak strafvermindering met toepassing van artikel 44a van het Wetboek van Strafrecht zal worden gevorderd. De afspraak heeft uitsluitend betrekking op het afleggen van een getuigenverklaring in het kader van een opsporingsonderzoek naar misdrijven, als omschreven in artikel 67, eerste lid, van het Wetboek van Strafvordering die gepleegd zijn in georganiseerd verband en gezien hun aard of de samenhang met andere door de verdachte begane misdrijven een ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren of naar misdrijven waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van acht jaren of meer is gesteld. De afspraak heeft uitsluitend betrekking op strafvermindering als bedoeld in artikel 44a, tweede lid.
- De voorgenomen afspraak is op schrift gesteld en bevat een zo nauwkeurig mogelijke omschrijving van: a. de misdrijven waarover en zo mogelijk de verdachte tegen wie de getuige, bedoeld in het eerste lid, bereid is een getuigenverklaring af te leggen; b. de strafbare feiten waarvoor de getuige in de zaak waarin hij zelf verdachte is, zal worden vervolgd en op welke die toezegging betrekking heeft; c. de voorwaarden die aan de getuige, tevens verdachte, worden gesteld en waaraan deze bereid is te voldoen; d. de inhoud van de toezegging van de officier van justitie.
- Op vordering van de officier van justitie toetst de rechter-commissaris de rechtmatigheid van de in het tweede lid bedoelde afspraak. De officier van justitie verschaft de rechter-commissaris de gegevens die hij voor de beoordeling daarvan behoeft.
- Van afspraken die niet worden aangemerkt als een afspraak, bedoeld in het eerste lid, en die voor het onderzoek in de zaak van betekenis kunnen zijn, wordt proces-verbaal opgemaakt. Dit proces-verbaal wordt door de officier van justitie ten spoedigste bij de processtukken gevoegd.
←
Terug 226f · Afschermen van identiteitsgegevens in processtukken
Verder 226h · Toetsing van de afspraak met een getuige door de rechter-commissaris
→
Artikel 226g Sv: De afspraak met een verdachte die wil getuigen
De afspraak met een verdachte die wil getuigen
Wettekst
Toelichting
Soms is iemand die zelf verdachte is bereid te verklaren in de zaak tegen een ander. Het openbaar ministerie kan daar iets tegenover stellen: de toezegging dat in zijn eigen zaak strafvermindering zal worden gevorderd op grond van het Wetboek van Strafrecht. Dit artikel regelt hoe zo'n afspraak eruitziet, in welke zaken zij mogelijk is en dat de rechter-commissaris erover meekijkt.
In welke zaken dit mag
De afspraak kan alleen worden gemaakt in zware zaken. Het moet gaan om een getuigenverklaring in een opsporingsonderzoek naar misdrijven waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten (artikel 67, eerste lid, Sv), die zijn gepleegd in georganiseerd verband en die door hun aard of door de samenhang met andere misdrijven van de verdachte een ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren. Ook zaken over misdrijven waarop acht jaar gevangenisstraf of meer staat, vallen eronder.
Wat er tegenover staat
De toezegging in deze regeling is beperkt tot strafvermindering: meer kan het openbaar ministerie op grond van dit artikel niet beloven. Hoe groot die vermindering mag zijn, bepaalt artikel 44a Sr: ten hoogste de helft van de straf die zonder de afspraak zou zijn geëist. Dat er daarnaast andere afspraken met een getuige worden gemaakt, sluit de wet niet uit; die vallen alleen buiten deze regeling en volgen een eigen weg, waarover hieronder meer. En het gaat om een toezegging over wat de officier van justitie zal vórderen; de rechter die de zaak van de getuige behandelt, blijft degene die de straf bepaalt.
De afspraak staat op papier
De voorgenomen afspraak wordt op schrift gesteld en omschrijft zo nauwkeurig mogelijk vier dingen: over welke misdrijven en zo mogelijk tegen welke verdachte de getuige wil verklaren, voor welke strafbare feiten hij in zijn eigen zaak zal worden vervolgd en waarop de toezegging ziet, welke voorwaarden aan hem worden gesteld en waaraan hij bereid is te voldoen, en wat de officier van justitie precies toezegt. Die schriftelijke vastlegging maakt de afspraak toetsbaar.
Toetsing door de rechter-commissaris
Op vordering van de officier van justitie toetst de rechter-commissaris of de afspraak rechtmatig is. De officier van justitie moet hem daarvoor de gegevens verschaffen die hij nodig heeft. Hoe die beoordeling verloopt en wat er daarna gebeurt, staat in artikel 226h Sv. Die toets ziet uitsluitend op de afspraak over strafvermindering: een toezegging van dat gewicht komt dus niet tot stand buiten de rechter om.
Voor andere afspraken met getuigen die niet onder deze regeling vallen maar wel van betekenis kunnen zijn voor het onderzoek, geldt een eigen regel: daarvan wordt proces-verbaal opgemaakt en dat voegt de officier van justitie zo snel mogelijk bij de processtukken. Ook informele toezeggingen blijven op die manier zichtbaar voor de verdediging en de rechter.
In de praktijk
Voor de verdediging in de zaak waarin de getuige verklaart, is de schriftelijke afspraak een belangrijk stuk: daarin staat welk belang de getuige bij zijn verklaring heeft. Voor wie zelf overweegt zo'n afspraak te maken, geldt dat het om verstrekkende keuzes gaat met gevolgen voor de eigen zaak en soms voor de eigen veiligheid. Laat je daarover altijd door een advocaat adviseren voordat je iets toezegt.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welke toezeggingen mag de officier aan een kroongetuige doen?
In een voorafgaande beschouwing onderscheidt de Hoge Raad twee soorten afspraken. De afspraak die rechtstreeks samenhangt met de beslissingen die de rechter in de strafzaak van de getuige moet nemen, mag niets anders inhouden dan de toezegging dat strafvermindering zal worden gevorderd, moet op schrift staan en wordt door de rechter-commissaris op rechtmatigheid getoetst; van alle overige afspraken, die de bereidheid om te verklaren op een andere manier gunstig kunnen beinvloeden, wordt alleen proces-verbaal opgemaakt dat bij de processtukken komt. Een toezegging over de ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel past niet in de eerste soort, maar de officier van justitie mag daarover wel een schikking aangaan; doet hij dat, dan moet hij de rechter-commissaris over het bestaan en de inhoud daarvan informeren. Het beroep is verworpen, met de vaststelling dat de redelijke termijn is overschreden zonder dat daaraan bij een levenslange straf een gevolg kon worden verbonden.
-
Mag de politie een getuige vrijwaring van vervolging toezeggen?
Een afspraak met een getuige die tevens verdachte is, wordt door de officier van justitie gemaakt nadat de rechter-commissaris het voornemen op rechtmatigheid heeft getoetst, en kan alleen gaan over strafvermindering. De Hoge Raad oordeelt dat aan zo'n getuige geen algehele vrijwaring van straf mag worden toegezegd en dat een opsporingsambtenaar een dergelijke toezegging niet mag doen. Het hof had dus ten onrechte aangenomen dat de toezegging van een verbalisant dat de getuige niet voor haar aandeel zou worden vervolgd geen vormverzuim opleverde. Tot cassatie leidde dat niet, omdat in de overwegingen van het hof besloten lag dat het proces als geheel eerlijk was gebleven; het beroep is verworpen.
-
Wanneer is een gunst aan een getuige een wettelijke afspraak?
De Hoge Raad oordeelt dat de eerste soort toezeggingen alleen ziet op het geval dat in de eigen strafzaak van de getuige strafvermindering zal worden gevorderd, en op andere kwesties die rechtstreeks samenhangen met de beslissingen die de rechter in die zaak moet nemen. De overige toezeggingen zijn afspraken die de bereidheid van de getuige om een verklaring af te leggen op een andere manier gunstig kunnen beinvloeden. Mededelingen van opsporingsambtenaren over een verwacht reclasseringsadvies, over het weglaten van adresgegevens van een naaste en over een overplaatsing vielen daarom niet onder de eerste soort. Het beroep is verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.