Artikel 225 Sv: Bijstand van een advocaat tijdens de gijzeling

Een getuige die in gijzeling zit, staat er niet alleen voor. Dit artikel geeft hem het recht zich te beraden met een advocaat die binnen het rijk praktijk uitoefent, en regelt hoe dat contact verloopt. Daarnaast bepaalt het welke stukken die advocaat mag inzien om zijn cliënt goed te kunnen adviseren.

Vrij en vertrouwelijk contact

De advocaat heeft vrije toegang tot de getuige, kan hem alleen spreken en kan met hem brieven wisselen zonder dat anderen van de inhoud kennisnemen. Dat vertrouwelijke verkeer is de kern: advies over de vraag of je moet verklaren en of je een verschoningsrecht hebt, is alleen iets waard als het gesprek niet wordt meegelezen. Wel geldt dit alles onder het vereiste toezicht en met inachtneming van de huishoudelijke reglementen van de plaats waar de getuige verblijft. Toezicht ziet dus op de orde en de veiligheid, niet op de inhoud van het contact.

Er is nog één grens: het onderzoek mag door dat contact niet worden opgehouden. Een gesprek met de advocaat kan dus niet worden gebruikt om een gepland verhoor telkens uit te stellen.

Inzage in de verhoorverslagen

Vraagt de advocaat erom, dan staat de rechter-commissaris hem toe kennis te nemen van de processen-verbaal van de verhoren van de getuige. Dat is geen bevoegdheid waarover eerst nog een afweging wordt gemaakt: het gaat om de eigen verklaringen van de cliënt, en de advocaat kan zonder die stukken niet beoordelen wat er precies is gevraagd en geantwoord.

Inzage in de overige stukken

Voor de rest van het dossier ligt het anders. De rechter-commissaris kan de advocaat op zijn verzoek toestaan ook van de overige processtukken kennis te nemen, maar alleen voor zover het belang van het onderzoek zich daartegen niet verzet. Loopt het onderzoek nog en zou inzage dat doorkruisen, dan kan die inzage worden beperkt. Naarmate het onderzoek vordert, wordt de ruimte voor inzage doorgaans groter.

Een voorbeeld. Een getuige zit in gijzeling omdat hij weigert te verklaren over een ontmoeting. Zijn advocaat bezoekt hem, spreekt hem onder vier ogen en vraagt de rechter-commissaris om de verslagen van de eerdere verhoren. Op basis daarvan adviseert hij zijn cliënt of een beroep op een verschoningsrecht kans maakt of dat verklaren de verstandigste weg is.

In de praktijk

Zit je als getuige vast, vraag dan meteen om een advocaat en wacht daar niet mee tot het volgende verhoor. Bespreek met hem twee dingen: of je een wettelijke grond hebt om te zwijgen, en wat er gebeurt als je alsnog verklaart. Weet daarbij dat je gesprekken en brieven met je advocaat vertrouwelijk zijn. Vraag hem ook de verslagen van je verhoren op te vragen, zodat hij precies weet wat er is vastgelegd.