Artikel 222 Sv: Duur en verlenging van de gijzeling van een getuige

Nadat de rechter-commissaris een weigerachtige getuige in gijzeling heeft gesteld, is het aan de rechtbank om te beslissen of die vrijheidsbeneming voortduurt. Dit artikel bepaalt hoe lang dat mag: telkens hoogstens twaalf dagen, met een vast moment waarop de getuige opnieuw voor de rechtbank verschijnt.

De termijn van twaalf dagen

De rechtbank beveelt de gijzeling voor ten hoogste twaalf dagen, en alleen als dat dringend noodzakelijk is in het belang van het onderzoek. Zij bepaalt daarbij het tijdstip waarop de getuige weer aan haar wordt voorgeleid om te worden gehoord. Die voorgeleiding is een wezenlijk onderdeel: de getuige verdwijnt niet uit beeld, maar staat op een vastgelegd moment opnieuw voor de rechters die over hem beslissen.

Verlenging

Blijft de getuige bij zijn weigering, dan kan de gijzeling telkens met ten hoogste twaalf dagen worden verlengd. De wet stelt daarvoor een voorwaarde: de getuige moet bij zijn verhoor te kennen hebben gegeven dat hij bij zijn weigering blijft en daarvoor geen wettige grond hebben. Een verlenging kan volgen op een verslag van de rechter-commissaris, op een vordering van de officier van justitie of op een verzoek van de verdachte. Bij elke verlenging bepaalt de rechtbank opnieuw een tijdstip van voorgeleiding.

Voorlichting door de beroepsgroep

Gaat het om een getuige met een beroepsgeheim of om een andere getuige uit de groep die de artikelen 218 tot en met 219b Sv noemen, dan kan de rechtbank zich voorafgaand aan haar beslissing laten voorlichten door een vertegenwoordiger van de beroepsgroep waartoe die getuige behoort. Zo krijgt zij zicht op wat het beroepsgeheim in die sector betekent voordat zij besluit of iemand in gijzeling wordt gehouden.

Die mogelijkheid onderstreept dat gijzeling van een geheimhouder een uitzonderlijke stap is. Het gaat dan immers om iemand die zwijgt vanuit een plicht die de wet zelf erkent, en de vraag of die plicht in dit geval moet wijken, vraagt om zorgvuldige weging.

Een voorbeeld. Een getuige blijft weigeren te verklaren over een ontmoeting die voor de bewijsvoering doorslaggevend is en heeft daarvoor geen wettige grond. De rechtbank beveelt gijzeling voor twaalf dagen en bepaalt de dag waarop hij opnieuw wordt voorgeleid. Volhardt hij dan nog steeds, dan kan zij de gijzeling opnieuw met ten hoogste twaalf dagen verlengen.

In de praktijk

Voor de getuige is elk voorgeleidingsmoment een kans: verklaart hij alsnog, dan vervalt de grond voor de gijzeling. Voor de verdediging is van belang dat ook zij om verlenging kan vragen wanneer een getuige ontlastende informatie achterhoudt, en dat zij zich daarvan de gevolgen realiseert. Wie in gijzeling zit, kan zich laten bijstaan door een advocaat en kan om ontslag uit de gijzeling vragen; artikel 223 Sv regelt hoe dat gaat.