Artikel 193 Sv: Aankondiging van de schouw en aanwezigheid daarbij

Een schouw is geen besloten uitstapje van de rechter-commissaris. Dit artikel schrijft voor dat hij een voorgenomen schouw tijdig en schriftelijk aankondigt bij de officier van justitie en, tenzij het belang van het onderzoek dat verbiedt, ook bij de verdachte. Daarnaast regelt het wie erbij mag zijn en wat die kan inbrengen.

De aankondiging

De kennisgeving moet tijdig zijn en op schrift staan. Tijdig betekent dat er nog iets mee te doen valt: wie een dag van tevoren hoort dat er wordt geschouwd, kan zijn advocaat niet meer regelen. Voor de verdachte geldt de aankondiging behalve wanneer het onderzoeksbelang zich ertegen verzet; dat is een uitzondering die niet vanzelf spreekt en die alleen opgaat zolang dat belang er werkelijk is.

Wie erbij mag zijn

De officier van justitie kan bij iedere schouw aanwezig zijn. De verdachte wordt door de rechter-commissaris toegelaten om de schouw geheel of gedeeltelijk bij te wonen, opnieuw met het voorbehoud van het onderzoeksbelang. Dat de verdachte 'geheel of gedeeltelijk' kan worden toegelaten, geeft de rechter-commissaris ruimte: hij kan hem bij het ene onderdeel wel en bij het andere niet laten meelopen.

Wat de verdachte kan inbrengen

• Aanwijzingen doen. Hij kan vragen te mogen aanwijzen wat er volgens hem toe doet, bijvoorbeeld waar hij stond of wat er is veranderd.
• Inlichtingen geven. Hij kan uitleg geven bij wat er te zien is.
• Opmerkingen laten vastleggen. Hij kan verzoeken dat bepaalde opmerkingen in het proces-verbaal worden vermeld.

Dat laatste is het belangrijkste. Wat niet in het proces-verbaal staat, bestaat later niet. Wie ter plekke ziet dat een boom het zicht wegneemt of dat een lamp kapot is, moet vragen dat op te schrijven, en niet vertrouwen op zijn herinnering maanden later.

Een voorbeeld. Bij een schouw op een parkeerterrein wijst de verdachte erop dat de verlichting op het moment van het feit niet werkte en dat er een container stond die er nu niet meer is. Hij verzoekt dat in het proces-verbaal te vermelden. Daarmee ligt zijn punt vast, ook als het pas op de zitting van belang blijkt.

In de praktijk

Krijg je als verdachte bericht van een schouw, overleg dan meteen met je advocaat of aanwezigheid zinvol is en wat er precies moet worden vastgelegd. Bereid concrete punten voor; ter plekke is er weinig tijd om na te denken.

Voor bewoners en eigenaren van de plaats waar wordt geschouwd, is goed te weten dat de kennisgeving in dit artikel is geschreven voor de procesdeelnemers. Zij hebben een eigen positie: hun huisrecht wordt beschermd door de regels over binnentreden, en van een binnentreden tegen de wil van de bewoner wordt proces-verbaal opgemaakt.