Artikel 187b Sv: Beletten dat een gestelde vraag wordt beantwoord

Tijdens een verhoor bij de rechter-commissaris stellen de officier van justitie, de verdachte en zijn raadsman vragen. Dit artikel geeft de rechter-commissaris de bevoegdheid te beletten dat aan zo'n vraag gevolg wordt gegeven. Hij kan daartoe uit zichzelf besluiten, maar de officier van justitie kan het ook vorderen en de verdachte kan erom vragen. Dat hij een vraag heeft belet, moet in het proces-verbaal komen te staan.

Waarom een vraag kan worden belet

Niet elke vraag is toelaatbaar. Sommige vragen gaan over iets dat met de zaak niets te maken heeft, andere zijn nodeloos grievend of zetten de getuige onder druk. En een vraag mag niet de strekking hebben een verklaring te krijgen die niet in vrijheid wordt afgelegd; dat verbod staat in artikel 173 Sv. De rechter-commissaris bewaakt die grenzen op het moment zelf, want een verklaring die eenmaal is uitgelokt, is achteraf niet meer ongedaan te maken.

Wie het kan vragen

Ook de procespartijen kunnen ingrijpen vragen. De officier van justitie kan vorderen dat een vraag van de verdediging wordt belet, en de verdachte kan hetzelfde vragen bij een vraag van de officier van justitie. Zo hebben beide kanten een middel tegen ontsporing van het verhoor, en beslist niet degene die vraagt over de toelaatbaarheid van zijn eigen vraag.

Alles komt in het proces-verbaal

Het tweede lid is de waarborg tegen misbruik. Van de omstandigheid dat een vraag is belet, wordt melding gemaakt in het proces-verbaal van het verhoor. Zo blijft zichtbaar dat er iets is gevraagd waarop geen antwoord is gekomen, en waarom het verhoor op dat punt is gestuit. De rechter die de zaak later behandelt, kan daar rekening mee houden, en de verdediging kan de kwestie op de zitting opnieuw aan de orde stellen.

Een voorbeeld. Een getuige verklaart over wat hij die avond zag. Er volgt een vraag over zijn privéleven die met de waarneming niets van doen heeft. De rechter-commissaris belet die vraag. In het proces-verbaal komt te staan dat een vraag is gesteld waaraan geen gevolg is gegeven.

Wat het niet is

Beletten is iets anders dan het achterhouden van een antwoord. Hier komt er geen antwoord; de vraag wordt niet gesteld of niet beantwoord. Artikel 187d Sv gaat over de andere situatie: daar wordt wél geantwoord, maar blijft een bepaald gegeven uit het antwoord buiten het bereik van de procespartijen. Het verschil is van belang, omdat in dat laatste geval in het proces-verbaal juist wordt vermeld dát er is geantwoord.

In de praktijk

Voor een getuige betekent deze bepaling dat hij niet alles hoeft te verduren wat hem wordt gevraagd: er zit een rechter tussen. Voor de verdediging betekent zij dat een belette vraag geen verloren vraag hoeft te zijn. Wordt de vraag wel als relevant beschouwd maar anders geformuleerd toelaatbaar geacht, dan kan zij opnieuw worden gesteld, en anders is er de gang naar de zitting.

Voor iedereen geldt dat de vastlegging het verschil maakt. Wie vindt dat een vraag ten onrechte is belet, heeft daar alleen iets aan als dat in het proces-verbaal staat; dat is precies wat dit artikel voorschrijft.