Artikel 148b Sv: Opsporing door de officier van justitie bij het functioneel parket

Naast het landelijk parket kent het openbaar ministerie het functioneel parket. Dit artikel geeft de officier van justitie daar de opsporingstaak voor de strafbare feiten die in artikel 9 Sv, derde lid, aan dat parket zijn toegewezen. De opzet is identiek aan die voor het landelijk parket; het verschil zit in het soort zaken.

Welke zaken dat zijn

Ook hier noemt het wetboek de feiten niet zelf: bij algemene maatregel van bestuur wordt bepaald waarvoor dit parket vervolgt, en de opsporingstaak volgt die aanwijzing.

Het functioneel parket is gespecialiseerd in zaken die voortkomen uit het werk van de bijzondere opsporingsdiensten en van toezichthouders: fraude, financieel-economische criminaliteit en zaken over milieu, voedselveiligheid en arbeidsomstandigheden. Kenmerkend is dat er vaak eerst bestuurlijk toezicht is geweest en dat het onderzoek stoelt op administratie en op deskundigenrapporten.

Dezelfde positie in het onderzoek

Net als bij het landelijk parket zijn twee onderdelen van artikel 148 Sv van overeenkomstige toepassing. De officier van justitie geeft bevelen aan de opsporingsambtenaren die het onderzoek uitvoeren, en als hij zelf onderzoek doet, legt hij dat vast in een proces-verbaal op ambtseed met opgave van zijn redenen van wetenschap.

Dat gezag is hier extra van belang, omdat het feitelijke werk vaak wordt verricht door diensten met een eigen toezichttaak. Het onderscheid tussen toezicht en opsporing is soms subtiel, en het is de officier van justitie die de strafrechtelijke koers bepaalt zodra van opsporing sprake is.

Wat dit voor u betekent

Bent u ondernemer en krijgt u met dit parket te maken, dan loopt er meestal al langer iets: een controle, een vordering om gegevens, of vragen van een inspectiedienst. Het omslagpunt van toezicht naar opsporing is juridisch belangrijk, want vanaf het moment dat u verdachte bent, hoeft u niet mee te werken aan uw eigen veroordeling en moet u worden gewezen op uw zwijgrecht.

Een voorbeeld. Een inspectiedienst controleert een bedrijf en stuit op aanwijzingen dat facturen zijn vervalst. De zaak gaat naar het functioneel parket. Vanaf dat moment geeft de officier van justitie de bevelen in het opsporingsonderzoek en gelden voor de gehoorde bestuurders de waarborgen die het wetboek aan verdachten geeft.

In de praktijk

Krijgt u een uitnodiging voor een gesprek, vraag dan altijd expliciet in welke hoedanigheid u wordt gehoord: als getuige, als betrokkene bij toezicht, of als verdachte. Dat antwoord bepaalt uw rechten. Schakel bij financieel-economische en milieuzaken vroeg een advocaat in; deze onderzoeken duren lang en wat u in de eerste fase zegt of verstrekt, komt terug in het dossier.