- Met de opsporing van strafbare feiten zijn als buitengewoon opsporingsambtenaar belast: a. de personen aan wie door Onze Minister van Veiligheid en Justitie, onderscheidenlijk het College van procureurs-generaal een akte van opsporingsbevoegdheid is verleend; b. de meerderjarige personen, behorend tot door Onze Minister van Veiligheid en Justitie aangewezen categorieën of eenheden; c. de personen die bij of krachtens bijzondere wetten met de opsporing van de daarin bedoelde strafbare feiten worden belast, met uitzondering van de opsporingsambtenaren van de bijzondere opsporingsdiensten als bedoeld in artikel 2 van de Wet op de bijzondere opsporingsdiensten, of die bij of krachtens verordeningen zijn belast met het toezicht op de naleving daarvan, een en ander voor zover het die feiten betreft en de personen zijn beëdigd.
- De opsporingsbevoegdheid, bedoeld in het eerste lid, onder a en b, strekt zich uit tot de in de akte of aanwijzing aangeduide strafbare feiten. De akte of aanwijzing kan daartoe verwijzen naar een bij regeling van Onze Minister van Justitie en Veiligheid vastgesteld domein. Een domein kan alle strafbare feiten omvatten.
- Onze Minister van Veiligheid en Justitie kan bepalen dat voor door hem aan te wijzen categorieën of eenheden van de in het eerste lid, onder c, genoemde buitengewone opsporingsambtenaren, de opsporingsbevoegdheid zich mede uitstrekt over andere strafbare feiten; het tweede lid is van overeenkomstige toepassing.
- Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels gegeven omtrent de verlening van de akte en het doen van de aanwijzing, het grondgebied waarvoor de opsporingsbevoegdheid geldt, de beëdiging en de instructie van de buitengewoon opsporingsambtenaren, het toezicht waaraan zij zijn onderworpen en de wijze waarop Onze Minister van Veiligheid en Justitie de opsporingsbevoegdheid van afzonderlijke personen kan beëindigen. Voorts kunnen regels worden gegeven over de eisen van bekwaamheid en betrouwbaarheid waaraan zij moeten voldoen.
- Van een besluit als bedoeld in het eerste lid, onder b, of derde lid, wordt mededeling gedaan door plaatsing in de Staatscourant.
←
Terug 141 · Wie met de opsporing van strafbare feiten zijn belast
Verder 146 · Het gebied waarbinnen een opsporingsambtenaar bevoegd is
→
Artikel 142 Sv: De buitengewoon opsporingsambtenaar en zijn domein
De buitengewoon opsporingsambtenaar en zijn domein
Wettekst
Toelichting
Naast politie en marechaussee werken er duizenden mensen die voor een afgebakend terrein mogen opsporen: buitengewoon opsporingsambtenaren, in het spraakgebruik boa's. Denk aan handhavers in de openbare ruimte, controleurs in het openbaar vervoer en toezichthouders bij inspectiediensten. Dit artikel zegt wie die bevoegdheid krijgt en hoe ver zij reikt.
Drie manieren om boa te worden
- Een akte van opsporingsbevoegdheid — verleend door de minister of door het College van procureurs-generaal.
- Een aanwijzing — de minister wijst categorieën of eenheden aan; de betrokkenen moeten meerderjarig zijn.
- Een bijzondere wet of verordening — die belast bepaalde personen met de opsporing van de daarin genoemde feiten of met toezicht op de naleving. Dit geldt alleen voor die feiten en alleen als de betrokkene is beëdigd. Opsporingsambtenaren van de bijzondere opsporingsdiensten vallen hier niet onder; zij zijn gewoon opsporingsambtenaar.
De bevoegdheid is begrensd
Dit is de kern van het artikel. De bevoegdheid strekt zich uit tot de strafbare feiten die in de akte of de aanwijzing zijn aangeduid. De akte of aanwijzing kan daarvoor verwijzen naar een door de minister vastgesteld domein, bijvoorbeeld openbare ruimte of milieu. Een domein kan in het uiterste geval alle strafbare feiten omvatten, maar dat is de uitzondering en geen regel.
Voor boa's die hun bevoegdheid aan een bijzondere wet of verordening ontlenen, kan de minister bepalen dat zij ook andere feiten mogen opsporen. Ook dan geldt dezelfde begrenzing: wat is aangeduid, en niet meer.
Regels, toezicht en bekendmaking
De verdere regels staan niet in het wetboek zelf. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur wordt geregeld hoe de akte wordt verleend en de aanwijzing wordt gedaan, voor welk grondgebied de bevoegdheid geldt, hoe de beëdiging en de instructie verlopen, aan welk toezicht boa's zijn onderworpen en hoe de minister de bevoegdheid van een individuele boa kan beëindigen. Ook kunnen eisen worden gesteld aan bekwaamheid en betrouwbaarheid. Van een aanwijzing van categorieën of eenheden en van de uitbreiding naar andere feiten wordt mededeling gedaan in de Staatscourant, zodat controleerbaar is wie waarvoor bevoegd is.
Een voorbeeld. Een handhaver in de openbare ruimte bekeurt iemand voor het onjuist aanbieden van afval; dat valt binnen zijn domein. Ziet diezelfde handhaver een verkeersongeval met letsel, dan valt dat daar doorgaans buiten en schakelt hij de politie in.
In de praktijk
Krijgt u met een boa te maken, dan mag u vragen naar zijn legitimatie. Twijfelt u of het feit waarvoor u wordt aangesproken binnen zijn bevoegdheid valt, werk dan mee en maak het punt later; verzet ter plaatse levert alleen extra problemen op. Bent u het niet eens met de sanctie, dan gaat u in verzet of beroep langs de weg die op de beschikking staat, en kan de bevoegdheidsvraag daar alsnog worden beoordeeld.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer is een buitengewoon opsporingsambtenaar echt bevoegd?
Een buitengewoon opsporingsambtenaar is pas werkelijk bevoegd tot opsporing van bepaalde strafbare feiten als hij beschikt over een titel van opsporingsbevoegdheid, de vereiste bekwaamheid en betrouwbaarheid, en een akte van beëdiging waarin die bevoegdheid voor juist die feiten is vastgelegd. Het hof had het verweer over de bevoegdheid verworpen met de enkele vaststelling dat de verbalisanten als verkeersassistent waren aangesteld en de ambtsbelofte hadden afgelegd. Dat is volgens de Hoge Raad onvoldoende: het hof stelde niets vast over het bestaan en de inhoud van een akte van beëdiging van vóór het feit. De uitspraak werd vernietigd en de zaak teruggewezen.
-
Welke grens geldt bij een niet in de wet geregelde opsporingsmethode?
Voor een opsporingsmethode waarvoor de wet geen eigen regeling geeft, vormen de algemene taak van de politie en de aanwijzing van opsporingsambtenaren in dit artikel alleen dan een voldoende grondslag als die methode slechts een beperkte inbreuk maakt op grondrechten en niet zeer riskant is voor de integriteit en de beheersbaarheid van de opsporing. De Hoge Raad voegt daaraan toe dat het gebruik van zo'n methode tegenover de betrokkene onrechtmatig kan zijn als zij door duur, intensiteit en frequentie geschikt is om een min of meer volledig beeld van delen van zijn persoonlijk leven te krijgen. Het beroep werd verworpen.
-
Mag de politie een foto van een verdachte op internet zetten?
De Hoge Raad oordeelt dat de algemene politietaak samen met de aanwijzing van gewone en buitengewone opsporingsambtenaren in deze artikelen een wettelijke basis kan zijn voor het tonen van een of meer foto's van een verdachte op internet. Of dat in een concreet geval mocht, hangt af van de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit; het oordeel van het hof dat daaraan was voldaan achtte de Hoge Raad niet onbegrijpelijk. Het beroep werd verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.