Artikel 138d Sv: Terroristisch misdrijf als begrip in het strafproces

Het wetboek koppelt op verschillende plaatsen bijzondere regels aan een verdenking van een terroristisch misdrijf. Om die regels te kunnen toepassen, moet vaststaan wat daaronder valt. Dit artikel geeft daarvoor geen eigen omschrijving, maar sluit aan bij het Wetboek van Strafrecht: wat daar een terroristisch misdrijf is, is dat ook in het strafproces.

Waarom een verwijzing en geen eigen omschrijving

Het Wetboek van Strafrecht bepaalt welke gedragingen strafbaar zijn en wanneer een misdrijf een terroristisch karakter heeft. Zou het strafprocesrecht daarnaast een eigen omschrijving hanteren, dan zouden twee begrippen naast elkaar bestaan en zou in elke zaak discussie kunnen ontstaan over de vraag welke van de twee geldt. De verwijzing sluit dat uit: er is één begrip.

Voor een groot deel van die misdrijven is kenmerkend dat zij worden begaan met een terroristisch oogmerk, dat artikel 83a van het Wetboek van Strafrecht omschrijft: het aanjagen van ernstige vrees bij de bevolking, of het dwingen van een overheid of internationale organisatie iets te doen of na te laten, of het ernstig ontwrichten van de fundamentele structuren van een land. Dat oogmerk alleen is niet genoeg: artikel 83 van het Wetboek van Strafrecht somt op welke misdrijven als terroristisch misdrijf gelden, en die opsomming is gesloten. Omgekeerd staan in die opsomming ook misdrijven waarvoor dat oogmerk bij de dader zelf geen vereiste is, zoals deelneming aan een terroristische organisatie.

Wat de kwalificatie in het proces betekent

De aanduiding is geen etiket zonder gevolgen. Het wetboek verbindt aan een verdenking van een terroristisch misdrijf, en soms al aan aanwijzingen daarvan, op verschillende plaatsen ruimere onderzoeksmogelijkheden en eigen regels rond de vrijheidsbeneming. De gedachte daarachter is dat dit type zaken zich vaak in de fase vóór het feit afspeelt en dat de gevolgen zeer ernstig kunnen zijn.

Daar staat tegenover dat de kwalificatie ook zwaar weegt in het nadeel van de verdachte: zwaardere strafmaxima in het Wetboek van Strafrecht, meer aandacht in het onderzoek en vaak langduriger voorlopige hechtenis. Het is dus geen technisch detail maar een beslissing met grote gevolgen.

Een voorbeeld. Twee zaken gaan over dezelfde brandstichting in een leegstaand gebouw. In de ene zaak is er niets wat wijst op een politiek of maatschappelijk doel. In de andere blijkt uit berichten dat de brand bedoeld was om de bevolking angst aan te jagen. Alleen in die tweede zaak komt de bijzondere regeling in beeld.

In de praktijk

Wordt u verdacht van een misdrijf waaraan het openbaar ministerie een terroristisch karakter toeschrijft, dan is dat een van de eerste punten om met uw advocaat te bespreken. Maakt het terroristisch oogmerk deel uit van het verwijt, dan moet het worden bewezen en is het niet vanzelfsprekend; het bestrijden ervan kan gevolgen hebben voor de bevoegdheden die tegen u zijn ingezet en voor de straf die uiteindelijk in beeld komt. Laat u in zulke zaken altijd bijstaan; ze zijn juridisch complex en de belangen zijn groot.