Artikel 138b Sv: Het verkort vonnis zonder bewijsmiddelen

Wie na een veroordeling het vonnis opvraagt, krijgt vaak een stuk waarin staat wat bewezen is verklaard en welke straf is opgelegd, maar waarin niet is uitgeschreven op welke verklaringen en stukken dat oordeel steunt. Dat is een verkort vonnis. Dit artikel omschrijft die vorm: een vonnis zonder bewijsmiddelen en zonder opgave daarvan.

Wat er wel en niet in staat

In een verkort vonnis staan de beslissingen van de rechter gewoon vermeld: welk feit bewezen is verklaard, welk strafbaar feit dat oplevert, of de verdachte strafbaar is en welke straf of maatregel volgt. Wat ontbreekt is de bewijsredenering in de vorm van de bewijsmiddelen zelf: de verklaringen, de processen-verbaal en de rapporten waarop het bewezenverklaarde berust.

De wet is streng in de formulering: niet alleen de bewijsmiddelen zelf ontbreken, ook een opsomming ervan ontbreekt. Een vonnis waarin de rechter wel al kort noemt waarop hij zich baseert, is dus geen verkort vonnis meer.

Waarom de rechter verkort vonnist

Het uitschrijven van alle bewijsmiddelen kost veel tijd. Bij een groot deel van de zaken legt niemand zich later nog op een rechtsmiddel toe: de verdachte berust, of het openbaar ministerie laat het erbij. Dan zou dat werk geen doel dienen. Door in eerste instantie verkort te vonnissen, houden rechtbanken capaciteit over voor zaken waarin het er echt op aankomt.

Wordt er wel hoger beroep of cassatie ingesteld, dan wordt het vonnis alsnog aangevuld met de bewijsmiddelen, zodat het hogere gerecht en de verdediging kunnen nagaan waarop het oordeel steunt.

Wat u ermee kunt

Voor u als veroordeelde betekent dit dat een verkort vonnis u niet vertelt waarom de rechter u heeft geloofd of juist niet. Dat is lastig als u wilt afwegen of hoger beroep zinvol is. Er zijn twee praktische aanknopingspunten:

• De zitting zelf — de rechter spreekt de beslissing en meestal de kern van de motivering uit; laat uw advocaat daar aantekening van maken.
• De aanvulling — stelt u een rechtsmiddel in, dan volgt de uitgewerkte versie met de bewijsmiddelen, en daarop kunt u uw bezwaren toespitsen.

Een voorbeeld. Iemand wordt veroordeeld voor diefstal en ontvangt een verkort vonnis. Hij twijfelt of de rechter de verklaring van de bewaker doorslaggevend vond of de camerabeelden. Stelt hij hoger beroep in, dan blijkt uit de aangevulde versie welke bewijsmiddelen zijn gebruikt, en kan zijn advocaat daar gericht op ingaan.

In de praktijk

Schrik niet van de summiere vorm: het is een normale werkwijze en niet een teken dat uw zaak slordig is behandeld. Let vooral op de termijn voor hoger beroep. Die loopt door, ook als u de uitgewerkte versie nog niet hebt. Wilt u de mogelijkheid openhouden, stel dan tijdig het rechtsmiddel in en beslis daarna, met het uitgewerkte vonnis in handen, of u doorzet.