- Onder inbeslagneming van eenig voorwerp wordt verstaan het onder zich nemen of gaan houden van dat voorwerp ten behoeve van de strafvordering.
- Het beslag wordt beëindigd doordat hetzij a. het inbeslaggenomen voorwerp wordt teruggegeven, dan wel de waarde daarvan wordt uitbetaald; b. het openbaar ministerie de last geeft als bedoeld in artikel 116, tweede lid, onder c; c. de machtiging als bedoeld in artikel 117 is verleend en het voorwerp niet om baat is vervreemd; d. de bewaring ingevolge artikel 118, derde lid, door tijdsverloop is beëindigd en het voorwerp niet om baat is vervreemd.
- Onder teruggave van inbeslaggenomen voorwerpen wordt begrepen het verrichten van de in verband met de beëindiging van het beslag vereiste formaliteiten.
Artikel 134 Sv: Wat inbeslagneming is en wanneer het beslag eindigt
Wat inbeslagneming is en wanneer het beslag eindigt
Wettekst
Toelichting
Inbeslagneming is het onder zich nemen of onder zich gaan houden van een voorwerp ten behoeve van de strafvordering. Die omschrijving is ruimer dan zij lijkt: er hoeft niets te worden meegenomen. Ook een voorwerp dat blijft staan waar het staat, maar waarover de eigenaar niet meer vrij mag beschikken, kan in beslag zijn genomen.
Twee vormen
Het onder zich nemen is de bekende vorm: uw telefoon, uw auto of een geldbedrag wordt meegenomen. Het onder zich gaan houden ziet op de situatie waarin iemand een voorwerp al onder zich had en het vanaf dat moment voor de strafvordering houdt. In beide gevallen geldt hetzelfde regime.
Beslissend is het doel: het voorwerp wordt vastgehouden ten behoeve van de strafvordering, bijvoorbeeld om de waarheid aan het licht te brengen of met het oog op een beslissing over verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer.
Wanneer het beslag eindigt
- Teruggave of uitbetaling. Het voorwerp wordt teruggegeven, of de waarde ervan wordt uitbetaald.
- Een last van het openbaar ministerie. Het openbaar ministerie geeft de last die artikel 116 Sv daarvoor kent.
- Een machtiging tot vervreemding of vernietiging. Is de machtiging van artikel 117 Sv verleend en is het voorwerp niet tegen betaling vervreemd, dan eindigt het beslag.
- Verloop van de bewaartermijn. Is de bewaring op grond van artikel 118 Sv door tijdsverloop geëindigd en is het voorwerp niet tegen betaling vervreemd, dan eindigt het beslag eveneens.
Die opsomming is nuttiger dan zij oogt. Zij maakt duidelijk dat beslag niet vanzelf ophoudt doordat een zaak eindigt of doordat er lange tijd niets gebeurt. Er moet een van deze gebeurtenissen plaatsvinden.
Teruggave omvat de formaliteiten
Het derde lid bepaalt dat onder teruggave ook de handelingen vallen die nodig zijn om het beslag daadwerkelijk te beëindigen. Bij een auto of een woning is dat meer dan het overhandigen van een sleutel: er moeten soms registraties worden aangepast of aantekeningen worden doorgehaald. Zonder die formaliteiten is de teruggave niet af.
Een voorbeeld. Bij een aanhouding wordt een telefoon in beslag genomen. Zolang het onderzoek loopt, blijft het beslag bestaan. Besluit het openbaar ministerie dat het toestel terug kan, dan eindigt het beslag met de teruggave. Gebeurt er lange tijd niets, dan houdt het beslag niet vanzelf op; er zal een beslissing moeten komen.
In de praktijk
Wilt u uw spullen terug, wacht dan niet af. U kunt het openbaar ministerie schriftelijk om teruggave vragen. Blijft dat zonder resultaat, dan kunt u een klaagschrift indienen bij de rechtbank; artikel 552a Sv regelt die beklagprocedure. De rechtbank beoordeelt dan of het beslag moet worden opgeheven en aan wie het voorwerp moet worden teruggegeven.
Bewaar het bewijs van inbeslagneming dat u bij de inbeslagneming hoort te krijgen, en noteer wat er precies is meegenomen. Gaat het om een voorwerp dat u nodig hebt voor uw werk of uw gezin, meld dat dan uitdrukkelijk: dat kan meewegen bij de vraag of het beslag nog moet voortduren. Laat u bij een beklagprocedure bijstaan door een advocaat.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Hoe moet een inbeslagneming worden verricht?
Nadat een buitenlands uitleverings- en rechtshulpverzoek was ingetrokken, bleef de officier van justitie bevoegd voorwerpen in beslag te nemen die kunnen dienen om de waarheid aan de dag te brengen. De Hoge Raad wijst erop dat inbeslagneming volgens art. 134 Sv het onder zich nemen of gaan houden van een voorwerp ten behoeve van de strafvordering is, en dat de wet voor roerende zaken geen bijzondere eisen stelt aan de manier waarop dat gebeurt. Het beroep wordt verworpen.
-
Moet een beslag uit een proces-verbaal blijken?
De rechtbank vond dat aan een klaagschrift de grondslag ontbrak omdat in het dossier geen proces-verbaal van kennisgeving van inbeslagneming zat. Omdat inbeslagneming volgens art. 134 lid 1 Sv het onder zich nemen of gaan houden van een voorwerp ten behoeve van de strafvordering is, kan van een beslag volgens de Hoge Raad ook op andere wijze blijken dan uit zo'n proces-verbaal; de overweging van de rechtbank is daarom niet zonder meer begrijpelijk. Voor een van de voertuigen leidt dat niet tot cassatie omdat het beslag inmiddels was beeindigd; voor de personenauto wordt de beschikking vernietigd en de zaak terugverwezen.
-
Welke beslissing van het openbaar ministerie beeindigt het beslag?
Heeft degene onder wie beslag is gelegd afstand gedaan van het voorwerp, dan mag het openbaar ministerie pas gelasten dat ermee wordt gehandeld als was het verbeurdverklaard of onttrokken aan het verkeer wanneer hij ook heeft verklaard dat het voorwerp hem toebehoort; door die last eindigt het beslag. Geeft het openbaar ministerie in plaats daarvan de last dat het voorwerp voor de rechthebbende in bewaring blijft, dan eindigt het beslag volgens de Hoge Raad niet, zodat belanghebbenden zich over het voortduren ervan kunnen blijven beklagen. De klacht is gegrond maar leidt niet tot cassatie; het beroep wordt verworpen.
-
Wie mag machtiging geven om beslag te verkopen of te vernietigen?
Een inbeslaggenomen voorwerp mag zonder machtiging niet worden verkocht, vernietigd, prijsgegeven of voor een ander doel dan het onderzoek bestemd, en die machtiging geeft het openbaar ministerie. Dat betekent volgens de Hoge Raad dat alleen het College van procureurs-generaal en de in de Wet op de rechterlijke organisatie genoemde rechterlijke ambtenaren haar kunnen verlenen; de uitoefening van die bevoegdheid kan aan een andere bij het parket werkzame ambtenaar worden opgedragen als het hoofd van het parket daarmee heeft ingestemd. Staat vast dat een voorwerp op grond van zo'n machtiging is vernietigd, dan is het beslag daardoor beëindigd en kan daarover geen beklag meer worden gedaan. De beschikking wordt vernietigd en de zaak gaat terug naar de rechtbank.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.