Artikel 133 Sv: Wat voorlopige hechtenis is

Voorlopige hechtenis is de vrijheidsbeneming van een verdachte voordat zijn zaak is afgedaan. Dit artikel zegt precies welke vormen daaronder vallen: vrijheidsbeneming op grond van een bevel tot bewaring, tot gevangenneming of tot gevangenhouding. Andere vormen van vasthouden vallen er dus buiten.

De drie bevelen

• Bewaring. Het eerste bevel na de periode van ophouden en inverzekeringstelling. De rechter-commissaris beslist daarover.
• Gevangenhouding. De voortzetting daarna. Daarover beslist de raadkamer van de rechtbank.

- Gevangenneming. Een bevel waarbij een verdachte die op vrije voeten is alsnog wordt vastgezet.

Wat er niet onder valt

De afbakening is praktisch van belang. Aanhouding en het ophouden voor onderzoek zijn geen voorlopige hechtenis, en ook de inverzekeringstelling niet: die wordt bevolen door de officier van justitie of door een hulpofficier van justitie en berust niet op een van de drie genoemde bevelen. Pas met het bevel tot bewaring begint de voorlopige hechtenis.

Dat onderscheid werkt door in de rest van het wetboek. Waar de wet aan voorlopige hechtenis gevolgen verbindt, gaat het steeds om deze drie bevelen. Ook de veelgebruikte omschrijving 'een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten' verwijst naar dit stelsel; artikel 67 Sv bepaalt om welke misdrijven het dan gaat.

Wie beslist en wat u ertegen kunt doen

Kenmerkend voor de voorlopige hechtenis is dat er altijd een rechter aan te pas komt. De officier van justitie kan haar vorderen, maar niet zelf bevelen. Dat is de belangrijkste waarborg: vrijheidsbeneming in afwachting van de behandeling van de zaak is aan de rechter.

De verdachte staat bovendien niet met lege handen. Hij kan om opheffing of schorsing van de voorlopige hechtenis vragen, en tegen een aantal beslissingen staat hoger beroep open. Zijn advocaat kan bij elke verlenging opnieuw bepleiten dat voortzetting niet nodig is, bijvoorbeeld omdat er voorwaarden denkbaar zijn die hetzelfde doel bereiken.

Een voorbeeld. Iemand wordt aangehouden en in verzekering gesteld. Dat is nog geen voorlopige hechtenis. Vordert de officier van justitie daarna bewaring en wijst de rechter-commissaris die toe, dan begint de voorlopige hechtenis. Wordt zij daarna door de raadkamer voortgezet, dan gebeurt dat met een bevel tot gevangenhouding.

In de praktijk

Zit u vast, dan is het belangrijk te weten op welke titel dat gebeurt: dat bepaalt wie beslist, hoe lang het mag duren en welke stappen mogelijk zijn. Uw advocaat kan dat uit de stukken opmaken en met u doornemen.

Bereid de behandeling bij de rechter-commissaris of de raadkamer samen met uw advocaat goed voor. Concrete informatie over werk, opleiding, huisvesting, zorgtaken en eventuele hulpverlening kan van belang zijn bij de vraag of voortzetting nodig is of dat schorsing onder voorwaarden mogelijk is. Eindigt de zaak zonder straf, dan bestaan er bovendien mogelijkheden om een vergoeding te vragen voor de tijd die u hebt vastgezeten; laat u daarover tijdig adviseren.