Artikel 126zn Sv: Vorderen van gegevens van gevoelige aard

Sommige gegevens raken zo diep aan iemands persoonlijke levenssfeer dat de wet ze apart zet. De gewone gegevensvorderingen laten die categorie uitdrukkelijk buiten beschouwing. Dit artikel opent de deur wel, maar alleen op een hogere drempel en met extra waarborgen. Het is de zwaarste gegevensvordering die deze titel kent.

Om welke gegevens het gaat

Het artikel omschrijft de categorie niet zelf, maar verwijst naar de gewone regeling in artikel 126nd Sv. Daar worden de gegevens genoemd die naar hun aard bijzonder gevoelig zijn: gegevens die iets zeggen over bijvoorbeeld iemands geloof of levensovertuiging, zijn gezondheid, zijn seksuele leven of zijn politieke voorkeur. Juist omdat zulke gegevens iemand in de kern raken, kunnen ze niet met een gewone vordering worden opgehaald.

De voorwaarden

Er moeten aanwijzingen zijn van een terroristisch misdrijf, en daarbovenop moet het belang van het onderzoek de vordering dringend vorderen. Dat woord 'dringend' doet hier echt werk: het onderzoek moet zonder deze gegevens niet of veel moeilijker verder kunnen. Een vordering die alleen wordt gedaan omdat de gegevens interessant zouden kunnen zijn, voldoet niet.

De vordering wordt gericht tot degene die redelijkerwijs geacht kan worden toegang tot die gegevens te hebben.

Wie beslist en welke waarborgen meelopen

De officier van justitie doet de vordering. Hij staat daarin niet alleen: het tweede lid verklaart niet alleen bepalingen uit de gewone regeling voor gegevensvorderingen van overeenkomstige toepassing, maar ook uit de bijzondere regeling voor gevoelige gegevens. Daaruit volgt dat de officier van justitie voor deze vordering vooraf een schriftelijke machtiging van de rechter-commissaris nodig heeft.

Die tussenkomst is het scharnierpunt van dit artikel. De rechter-commissaris toetst of er werkelijk een dringend onderzoeksbelang is en of de vordering niet verder reikt dan nodig. Ontbreekt de machtiging, dan mist de vordering haar grondslag, hoe overtuigend het onderzoeksbelang verder ook is.

Ook hier geldt dat verschoningsgerechtigden niet tot verstrekking verplicht zijn en dat de vordering niet tegen de verdachte zelf kan worden ingezet.

Een voorbeeld. In een onderzoek naar de voorbereiding van een aanslag is het van belang vast te stellen of een bepaalde persoon op een specifiek moment ergens medische zorg heeft gekregen. Die informatie valt onder de gevoelige gegevens. De officier van justitie kan haar niet met een gewone vordering opvragen; hij zal een machtiging van de rechter-commissaris moeten vorderen en het dringende belang moeten onderbouwen. Daarnaast kan de instelling een beroep doen op het verschoningsrecht.

In de praktijk

Krijgt een instelling zo'n vordering, dan is de eerste vraag of de machtiging van de rechter-commissaris erbij zit en waar zij precies op ziet. Verstrek niet meer dan gevorderd is en leg vast wat is geleverd. Ligt er een verschoningsrecht, dan gaat dat voor.

Voor de verdediging is dit een van de scherpste toetsingsmomenten in het dossier. Zit de machtiging erin? Is het dringende belang onderbouwd, en niet alleen gesteld? Zijn er gevoelige gegevens in het dossier beland die met een lichtere vordering zijn opgehaald? Dat laatste is een reëel scenario en het is een punt dat op de terechtzitting thuishoort, omdat het raakt aan de bruikbaarheid van dat materiaal.