Artikel 126ne Sv: Vorderen van gegevens die pas na de vordering ontstaan

Een gewone gegevensvordering kijkt terug: zij gaat over wat al is opgeslagen. Dit artikel maakt de blik vooruit mogelijk. De officier van justitie kan bepalen dat een vordering ook betrekking heeft op gegevens die pas ná het moment van vorderen worden verwerkt. Omdat zoiets een doorlopende inkijk oplevert, verbindt de wet er een maximumtermijn en extra waarborgen aan.

Tot wie de vordering zich richt

De toekomstvariant kan alleen worden ingezet tegen iemand die anders dan voor persoonlijk gebruik gegevens verwerkt: een bedrijf of instelling dus, niet een particulier die alleen zijn eigen gegevens bijhoudt. De inhoudelijke voorwaarden zijn die van artikel 126nd Sv: een verdenking van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten en een vordering die in het belang van het onderzoek is. Ook de grenzen van dat artikel gelden onverkort: niet gericht tot de verdachte, niet aan verschoningsgerechtigden, en geen gevoelige persoonsgegevens.

De termijn

De vordering strekt zich uit over ten hoogste vier weken en kan telkens met ten hoogste vier weken worden verlengd. Die periode moet uitdrukkelijk in de vordering staan, zodat voor de ontvanger duidelijk is tot wanneer hij gegevens moet aanleveren. Zodra niet meer aan de voorwaarden wordt voldaan, bepaalt de officier van justitie dat de uitvoering stopt. Wijzigen, aanvullen, verlengen en beëindigen gebeurt schriftelijk.

Gegevens direct na de verwerking

Er is een zwaardere variant. Als het onderzoeksbelang dat dringend vordert, kan de officier van justitie bepalen dat de gegevens direct na de verwerking worden verstrekt, of telkens binnen een bepaalde periode daarna. Het gaat dan om een vrijwel doorlopende stroom in plaats van een periodieke levering, en dat komt dicht bij het meekijken in real time.

Voor die variant is een voorafgaande schriftelijke machtiging van de rechter-commissaris nodig, verleend op vordering van de officier van justitie. Ook voor wijziging, aanvulling of verlenging is telkens opnieuw een machtiging vereist. Duldt de zaak geen uitstel, dan volstaat eerst een mondelinge machtiging, mits de rechter-commissaris die binnen drie dagen alsnog op papier zet. Bij de gewone toekomstvariant van het eerste lid komt er geen rechter aan te pas; het verschil zit dus in de intensiteit van de gegevensstroom.

Een voorbeeld. In een onderzoek naar oplichting via een verkoopplatform vordert de officier van justitie de gegevens over nieuwe advertenties van een bepaald account, voor vier weken. Blijft het bij een wekelijkse aanlevering, dan volstaat zijn eigen beslissing. Wil hij dat het platform elke nieuwe advertentie meteen doorgeeft, dan moet de rechter-commissaris daarvoor eerst machtiging verlenen.

In de praktijk

Voor bedrijven die zo'n vordering ontvangen is de vermelde periode het belangrijkste ijkpunt: buiten die periode hoeft er niets te worden aangeleverd, en verlenging vraagt om een nieuwe schriftelijke beslissing. Voor de verdediging is de vraag of het dossier laat zien welke variant is ingezet en, bij de zwaardere vorm, of de machtiging van de rechter-commissaris er lag.

Van de vordering en de verstrekking wordt proces-verbaal opgemaakt, net als bij artikel 126nd Sv. Daarin staat ook waarom de gegevens in het belang van het onderzoek zijn gevorderd. Blijkt daaruit dat er langer of intensiever is geleverd dan toegestaan, dan kan dat op de terechtzitting worden opgeworpen; artikel 359a Sv bepaalt welke gevolgen de rechter daaraan kan verbinden.