Artikel 126nda Sv: Vorderen van beelden van beveiligingscamera's

Camerabeelden zijn in veel onderzoeken het eerste harde bewijs: een winkel, een parkeergarage of een bedrijfsterrein heeft toevallig vastgelegd wat er is gebeurd. Dit artikel geeft daarvoor een eigen, snelle grondslag. Een opsporingsambtenaar kan beelden vorderen bij degene van wie redelijkerwijs kan worden aangenomen dat hij daar toegang toe heeft.

Om welke beelden het gaat

Het moet gaan om beelden die zijn gemaakt met camera's voor de beveiliging van goederen, gebouwen of personen. Dat is een afbakening met betekenis: beveiligingscamera's leggen doorgaans openbare of half-openbare ruimten vast en zijn niet bedoeld om iemands privéleven te volgen. Voor andere gegevens die een bedrijf heeft opgeslagen, geldt de zwaardere regeling van artikel 126nd Sv, waarbij de officier van justitie beslist.

De voorwaarden

Camerabeelden kunnen alleen worden gevorderd als er een verdenking ligt van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten — artikel 67 Sv, eerste lid, wijst die misdrijven aan — en als het onderzoek bij de gegevens gebaat is. Opvallend is wie beslist: de opsporingsambtenaar zelf. Buiten het geval van bronbescherming is er dus geen tussenkomst van de officier van justitie of de rechter-commissaris nodig, wat het mogelijk maakt snel te handelen voordat beelden automatisch worden gewist.

Wie de vordering niet krijgt

• De verdachte niet. Aan hem mag deze vordering niet worden gericht.
• Verschoningsgerechtigden niet. Wie zich op een verschoningsrecht kan beroepen, hoeft niet mee te werken; artikel 96a Sv regelt die uitzondering.
• Geen gevoelige persoonsgegevens. Gegevens over godsdienst of levensovertuiging, ras, politieke gezindheid, gezondheid, seksueel leven of vakbondslidmaatschap vallen erbuiten.

- Bronbescherming. Raakt de vordering iemand die aanspraak kan maken op bronbescherming, dan is een schriftelijke machtiging van de rechter-commissaris vereist. Die verleent hij op vordering van de officier van justitie; hier doet de opsporingsambtenaar het dus niet zelf af. Verder geldt de regeling van artikel 218a Sv.

Vorm en verantwoording

De vordering mag mondeling worden gedaan; dat past bij het spoedeisende karakter. Zij bevat een zo nauwkeurig mogelijke aanduiding van de gevraagde beelden en de bepaling waarop zij berust. Is zij mondeling gedaan, dan stelt de opsporingsambtenaar haar achteraf op schrift en zorgt hij dat degene tot wie zij was gericht die binnen drie dagen krijgt. Van de vordering en de verstrekking maakt hij proces-verbaal op, met daarin het misdrijf, de naam van de verdachte als die bekend is, en de onderbouwing dat aan de voorwaarden is voldaan.

Een voorbeeld. Na een straatroof vraagt de politie nog dezelfde avond de beelden op bij een naastgelegen supermarkt, omdat het systeem die na een week overschrijft. De vordering kan mondeling worden gedaan; de winkelier krijgt binnen drie dagen de schriftelijke versie, waarin staat welke beelden zijn gevraagd en op welke grondslag.

In de praktijk

Beheert u camera's, dan is de vordering uw grondslag om de beelden te verstrekken: u handelt dan op wettelijk verzoek en niet uit eigen beweging. Vraag om de schriftelijke bevestiging als u die niet binnen drie dagen krijgt. Bent u verdachte, dan hoort de vordering met het proces-verbaal in het dossier te zitten, zodat na te gaan is welke beelden zijn gevorderd en waarom; ontbreekt dat, dan kan dat op de terechtzitting aan de orde worden gesteld.