Artikel 126ffa Sv: Uitstel van de melding van een onbekende kwetsbaarheid

Wordt bij het binnendringen in een geautomatiseerd werk gebruikgemaakt van een zwakke plek die de maker van het apparaat of het programma niet kent, dan ontstaat een spanning. Melden bij de producent dient de veiligheid van alle gebruikers, maar maakt de zwakke plek tegelijk onbruikbaar voor het onderzoek. Dit artikel regelt dat de officier van justitie die melding kan uitstellen, en het verbindt daaraan strikte voorwaarden.

Wat een onbekende kwetsbaarheid is

Het vierde lid geeft de omschrijving: het gaat om een zwakke plek in een geautomatiseerd werk waarvan aannemelijk is dat de producent van het apparaat of van het programma haar niet kent of waarvan mag worden aangenomen dat hij haar niet kent, en die kan worden gebruikt om dat werk binnen te dringen. Over de aard van zulke zwakke plekken zegt deze toelichting verder niets; dat is voor de juridische beoordeling ook niet nodig.

De voorwaarden voor uitstel

Uitstel kan alleen op grond van een zwaarwegend opsporingsbelang. Dat is dezelfde zware maatstaf die de wet ook elders hanteert wanneer een hoofdregel wordt doorbroken: een gewoon onderzoeksbelang is niet genoeg. De officier van justitie moet dus kunnen uitleggen waarom het onderzoek zonder dit uitstel wezenlijk wordt geschaad.

Het bevel is schriftelijk en vermeldt twee dingen: om welke kwetsbaarheid het gaat en welk zwaarwegend opsporingsbelang eraan ten grondslag ligt. Die vastlegging maakt de beslissing achteraf controleerbaar.

Wie beslist

De officier van justitie geeft het bevel, maar hij kan dat niet alleen. Vooraf is een schriftelijke machtiging van de rechter-commissaris nodig, te verlenen op vordering van de officier van justitie. Er zit dus een rechterlijke toets tussen, en dat is voor deze bepaling het scharnierpunt: het belang van het onderzoek wordt afgewogen tegen het belang van iedereen die dezelfde apparatuur of programmatuur gebruikt.

Zonder die machtiging bestaat de bevoegdheid tot uitstel niet. Het uitgangspunt blijft dan gelden: de producent wordt geïnformeerd, zodat de zwakke plek kan worden verholpen.

Waarom dit artikel bestaat

De bevoegdheid om binnen te dringen in een geautomatiseerd werk is bij de artikelen 126nba, 126uba en 126zpa Sv geregeld. Bij de invoering daarvan is onderkend dat de overheid daarmee kennis kan verkrijgen die grote gevolgen heeft voor de veiligheid van gewone gebruikers. Het uitgangspunt is daarom dat zulke kennis wordt gedeeld met de producent. Dit artikel is de smalle uitzondering daarop, met een rechter ertussen.

Een voorbeeld. In een onderzoek is een zwakke plek gebruikt om toegang te krijgen tot een apparaat. Het openbaar ministerie wil die zwakke plek in een lopend onderzoek nog kunnen benutten. De officier van justitie vordert daarvoor een machtiging bij de rechter-commissaris en geeft, als die wordt verleend, een schriftelijk bevel waarin de kwetsbaarheid en het zwaarwegende belang staan vermeld.

In de praktijk

Voor een verdachte werkt dit artikel indirect. Het speelt in het onderzoek en niet in zijn eigen dossier, maar het raakt wel de rechtmatigheid van de manier waarop toegang tot zijn apparaat is verkregen. De verdediging kan nagaan of het binnendringen op een geldig bevel berustte en of de bijbehorende beslissingen zijn vastgelegd.

Voor gebruikers in het algemeen is de betekenis breder. De wet gaat ervan uit dat zwakke plekken in beginsel worden gemeld zodat ze kunnen worden gerepareerd, en laat daarvan alleen afwijken na toetsing door een rechter. Dat is de balans die de wetgever hier heeft gekozen.