Artikel 126f Sv: Sluiting en heropening van het strafrechtelijk financieel onderzoek

Een strafrechtelijk financieel onderzoek loopt niet oneindig door. Dit artikel regelt wanneer en hoe het wordt gesloten, wie daarover bericht krijgt, en in welke gevallen een gesloten onderzoek later toch weer kan worden geopend. Voor degene tegen wie het onderzoek liep is de sluitingsbeschikking het moment waarop hij weet waar hij aan toe is.

Wanneer de officier van justitie sluit

De officier van justitie sluit het onderzoek zodra hij vindt dat het klaar is, of dat er geen grond meer is om ermee door te gaan. Dat doet hij niet stilzwijgend: het gebeurt bij een schriftelijke beschikking met een datum erop. Dat is meer dan een formaliteit, want vanaf dat moment staat vast dat het onderzoek is afgelopen en gaan de gevolgen daarvan lopen.

Ook als de strafzaak zelf slecht afloopt voor het openbaar ministerie, moet het onderzoek dicht. Wordt de verdachte bij de einduitspraak niet veroordeeld voor het feit waarop de ontneming zich richt, dan sluit de officier van justitie het financieel onderzoek. Wordt hij later voor datzelfde feit alsnog veroordeeld, bijvoorbeeld in hoger beroep, dan mag de officier van justitie bij de rechter-commissaris vorderen dat het onderzoek weer wordt geopend.

Wat u krijgt toegestuurd

De officier van justitie stuurt een afschrift van de sluitingsbeschikking aan de rechter-commissaris, en laat een afschrift betekenen aan degene tegen wie het onderzoek was gericht. Bij die betekening hoort de mededeling dat hij de stukken van het onderzoek mag inzien. Dat inzagerecht is het aanknopingspunt voor de verdediging: pas als u ziet wat er is verzameld en berekend, kunt u een ontnemingsvordering gericht tegenspreken.

Heropening

Een gesloten onderzoek kan worden heropend, maar niet op eigen gezag van de officier van justitie. De gewone weg is een nadere machtiging van de rechter-commissaris, verleend op vordering van de officier van justitie. De eisen die gelden voor de oorspronkelijke vordering tot het instellen van het onderzoek gelden ook hier: de vordering moet met redenen zijn omkleed. De rechter-commissaris toetst dus of er werkelijk nieuwe aanleiding is. Daarnaast blijven de gevallen bestaan die het vierde lid uitzondert: de heropening na een alsnog volgende veroordeling en de bepalingen waarin de rechter in de ontnemingsprocedure nader financieel onderzoek kan laten verrichten. Is er al een einduitspraak op de ontnemingsvordering, dan geldt de eigen regeling van artikel 126fa Sv.

De machtiging blijft niet binnenskamers. Zij wordt, samen met de vordering waarop zij berust, zo snel mogelijk betekend aan degene tegen wie het onderzoek is gericht. Zo weet die persoon niet alleen dát het onderzoek weer loopt, maar ook op welke gronden. Op het heropende onderzoek zijn dezelfde regels van toepassing als op het oorspronkelijke, inclusief de plicht het weer te sluiten als het klaar is.

Een voorbeeld. Na een sepot in de hoofdzaak sluit de officier van justitie het financieel onderzoek en krijgt de betrokkene de beschikking betekend. Twee jaar later komt uit een ander onderzoek informatie over een tot dan toe onbekende buitenlandse rekening. De officier van justitie kan dan niet zomaar verder: hij moet de rechter-commissaris om een nadere machtiging vragen, en de betrokkene krijgt die machtiging met de vordering uitgereikt.

In de praktijk

Let op de datum van de beschikking en op de betekening: die vormen samen het bewijs dat het onderzoek is afgesloten. Maak vervolgens gebruik van het inzagerecht, ook als er nog geen ontnemingsvordering ligt. Vindt u dat het onderzoek te lang duurt vóórdat het gesloten is, dan kunt u de rechtbank vragen in te grijpen op grond van artikel 126e Sv.