Bij algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld omtrent: a. De opslag, verstrekking, plaatsing en verwijdering van de technische hulpmiddelen, bedoeld in de artikelen 126g, derde lid, 126l, eerste lid, 126nba, eerste lid, 126o, derde lid, 126s, eerste lid, 126uba, eerste lid, 126zd, eerste lid, 126zf, eerste lid, en 126zpa, eerste lid, alsmede van de technische hulpmiddelen bedoeld in de artikelen 126m, eerste lid, 126t, eerste lid, en 126zg, eerste lid, voor zover het bevel, bedoeld in artikel 126m, derde of vierde lid, onderscheidenlijk de artikelen 126t, derde of vierde lid en 126zg, derde of vierde lid, ten uitvoer wordt gelegd zonder medewerking van de betrokken aanbieder; b. de technische eisen waaraan de hulpmiddelen voldoen, onder meer met het oog op de onschendbaarheid van de vastgelegde waarnemingen of, in geval van toepassing van artikel 126nba, 126uba of 126zpa, de vastgelegde gegevens, en met het oog op het voorkomen van misbruik door derden; c. de controle op de naleving van de eisen, bedoeld onder b; d. de instellingen die de registratie van signalen aan een technische bewerking onderwerpen; e. de wijze waarop de bewerking, bedoeld onder d, plaatsvindt met het oog op de controleerbaarheid achteraf, dan wel de waarborgen waarmee deze is omgeven en de mogelijkheden voor een tegenonderzoek.
Artikel 126ee Sv: Regels over de technische hulpmiddelen bij bijzondere bevoegdheden
Regels over de technische hulpmiddelen bij bijzondere bevoegdheden
Wettekst
Toelichting
Veel bijzondere opsporingsbevoegdheden worden uitgevoerd met technische hulpmiddelen. Dit artikel bepaalt niet zelf hoe daarmee moet worden omgegaan, maar draagt de regering op daarover regels te stellen in een algemene maatregel van bestuur. Het is dus een opdrachtbepaling, en zij is belangrijker dan zij op het eerste gezicht lijkt: hier ligt de basis voor de betrouwbaarheid van het materiaal dat later als bewijs dient.
Waarover regels moeten komen
- De omgang met de hulpmiddelen. Hoe zij worden opgeslagen, verstrekt, geplaatst en weer verwijderd.
- De technische eisen. Waaraan de hulpmiddelen moeten voldoen, onder meer om te waarborgen dat wat is vastgelegd niet kan worden aangetast en om misbruik door anderen te voorkomen.
- De controle daarop. Hoe wordt nagegaan of aan die eisen daadwerkelijk is voldaan.
- De bewerking van registraties. Welke instellingen vastgelegde signalen technisch mogen bewerken, en op welke manier dat gebeurt.
- Controleerbaarheid en tegenonderzoek. Hoe die bewerking controleerbaar blijft, met welke waarborgen zij is omgeven en welke mogelijkheden er zijn voor een tegenonderzoek.
Waarom dit voor een strafzaak uitmaakt
De twee laatste punten raken de verdediging het meest. Een geluidsopname of een registratie is pas bruikbaar bewijs als vaststaat dat zij niet is veranderd en dat de bewerking navolgbaar is gebeurd. De verwijzing naar de onschendbaarheid van wat is vastgelegd en naar de mogelijkheid van tegenonderzoek geeft de verdediging een aanknopingspunt om de kwaliteit van het materiaal ter discussie te stellen.
Dat is geen theoretische exercitie. Wordt een gesprek of een waarneming als belastend gepresenteerd, dan mag worden gevraagd hoe het is vastgelegd, wie het heeft bewerkt en of daarbij de voorgeschreven werkwijze is gevolgd.
Waar het artikel op ziet
De opsomming in het artikel verwijst naar de hulpmiddelen die bij een reeks bevoegdheden worden gebruikt: bij observatie, bij het opnemen van vertrouwelijke communicatie, bij onderzoek in een geautomatiseerd werk en bij het opnemen van telecommunicatie. Bij dat laatste geldt de regeling voor de gevallen waarin het bevel wordt uitgevoerd zonder medewerking van de betrokken aanbieder.
Over de werking van de hulpmiddelen zelf zegt de wet niets, en deze toelichting evenmin. Wat telt voor de beoordeling van een zaak is niet de techniek, maar de vraag of de voorgeschreven eisen en waarborgen zijn nageleefd.
Een voorbeeld. In een zaak berust een belangrijk deel van het bewijs op opgenomen gesprekken die zijn bewerkt om ze verstaanbaar te maken. De verdediging kan vragen welke instelling die bewerking heeft gedaan, of daarbij de voorgeschreven werkwijze is gevolgd en of een tegenonderzoek mogelijk is.
In de praktijk
Voor de verdachte betekent dit artikel dat opnamen niet zonder meer als vaststaand hoeven te worden aanvaard. Er bestaat een kader waaraan de betrouwbaarheid van het materiaal kan worden getoetst, en de wetgever heeft uitdrukkelijk aan tegenonderzoek gedacht. Bespreek met uw advocaat of daar in uw zaak aanleiding toe is; zo'n verzoek hoort thuis bij de rechter-commissaris of op de terechtzitting.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Mag de rechter de goedkeuring van een afluisterapparaat opnieuw beoordelen?
De regels die op grond van artikel 126ee Sv over technische hulpmiddelen zijn gegeven, moeten waarborgen dat de vastgelegde gegevens betrouwbaar en herleidbaar zijn. Voor het opnemen van vertrouwelijke communicatie houdt dat volgens de Hoge Raad in dat het apparaat uitsluit dat een gesprek wordt afgeluisterd zonder dat het wordt opgenomen; alleen apparatuur die daaraan kan voldoen, mag voor zo'n bevel worden ingezet. Is voor de apparatuur een verklaring van goedkeuring afgegeven, dan moet de rechter ervan uitgaan dat zij aan de wettelijke eisen voldoet. Dat met het apparaat toch zonder opnemen kon worden meegeluisterd, kan dan alleen nog meewegen bij de vraag of er in het concrete geval normaal gebruik van is gemaakt. Het hof had dat miskend; de uitspraak is vernietigd en de zaak teruggewezen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.