Artikel 126dd Sv: Gebruik van tap- en observatiegegevens voor een ander doel

Bij het opnemen van communicatie of het observeren met een technisch hulpmiddel komt regelmatig informatie binnen die niets met het lopende onderzoek te maken heeft, maar wel met iets anders. Dit artikel laat de officier van justitie bepalen dat die informatie voor een ander doel kan worden gebruikt, en regelt vooral wat dat betekent voor de plicht om haar te vernietigen.

Twee toegestane doelen

• Een ander strafrechtelijk onderzoek. De officier van justitie kan bepalen dat de gegevens mogen worden gebruikt in een onderzoek waarvoor de bevoegdheid niet was ingezet.
• Inzicht in betrokkenheid bij ernstige misdrijven. De gegevens kunnen worden verwerkt om zicht te krijgen op de betrokkenheid van personen bij bepaalde misdrijven en handelingen die de Wet politiegegevens omschrijft.

Buiten die twee doelen biedt dit artikel geen grondslag. Het is dus geen algemene toestemming om onderzoeksmateriaal overal voor te gebruiken, maar een afgebakende uitzondering met een beslissing van de officier van justitie erachter.

Om welk materiaal het gaat

De opsomming in het eerste lid is beperkt tot de zwaarste bevoegdheden: observatie waarbij signalen met apparatuur worden geregistreerd, het opnemen van gesprekken die vertrouwelijk zijn bedoeld, het opnemen van telecommunicatie, en het vorderen van gegevens over een gebruiker en diens verkeer. Juist bij die bevoegdheden komt veel materiaal binnen dat buiten de zaak valt.

Gevolg voor de vernietigingsplicht

Artikel 126cc Sv schrijft voor dat materiaal na afloop van de zaak wordt vernietigd. Wordt van dit artikel gebruikgemaakt, dan schuift dat moment op. Is bepaald dat de gegevens in een ander strafrechtelijk onderzoek mogen worden gebruikt, dan hoeven zij niet te worden vernietigd totdat ook dat andere onderzoek is geëindigd.

Is bepaald dat de gegevens mogen worden verwerkt om inzicht te krijgen in betrokkenheid bij misdrijven, dan loopt de bewaartermijn zolang de Wet politiegegevens opslag toestaat. De grens ligt dan dus niet in dit wetboek, maar in de wet die het verwerken van politiegegevens regelt.

Een voorbeeld. In een onderzoek naar een terroristisch misdrijf wordt een aansluiting getapt. Uit de gesprekken blijkt dat dezelfde persoon betrokken is bij een ander, los strafbaar feit. De officier van justitie kan bepalen dat die gesprekken in dat andere onderzoek mogen worden gebruikt. Ze hoeven dan niet te worden vernietigd zolang dat onderzoek loopt.

In de praktijk

Voor een verdachte in een tweede zaak is dit artikel van direct belang: het verklaart waarom in zijn dossier materiaal opduikt uit een onderzoek waar hij niets van wist. De verdediging kan nagaan of de oorspronkelijke bevoegdheid rechtmatig is toegepast, of de officier van justitie de beslissing tot gebruik voor een ander doel daadwerkelijk heeft genomen, en of het gaat om een van de bevoegdheden die in dit artikel worden genoemd.

Daarbij is van belang dat het artikel vooral de bewaring en vernietiging regelt; een algemeen verbod om rechtmatig verkregen gegevens in een andere zaak te gebruiken bevat het niet. Ontbreekt een beslissing van de officier van justitie, dan maakt dat het gebruik in de tweede zaak dus niet vanzelf onrechtmatig. Het kan wel betekenen dat het materiaal volgens de regels al vernietigd had moeten zijn, of dat de oorspronkelijke opnamen niet meer te controleren zijn. Dat kan op de terechtzitting worden opgeworpen; de rechter beoordeelt dan wat daarvan het gevolg moet zijn. Valt het materiaal buiten de opsomming, dan zegt dit artikel er niets over; wat er met zulke gegevens mag gebeuren, volgt uit de regels over de verwerking van politiegegevens.