Artikel 124 Sv: Handhaving van de orde bij ambtsverrichtingen

Een zitting, een verhoor bij de rechter-commissaris of een onderzoek ter plaatse moet ongestoord kunnen verlopen. Dit artikel wijst aan wie daarvoor zorgt en welke middelen die persoon heeft als iemand de boel verstoort.

Wie de leiding heeft

De zorg voor de orde ligt bij de voorzitter van het college, of bij de rechter of ambtenaar die de leiding over de verrichting heeft. Op een zitting is dat dus de voorzitter van de rechtbank of het hof; bij een verhoor bij de rechter-commissaris is dat de rechter-commissaris zelf. Hij neemt de maatregelen die nodig zijn om de verrichting zonder verstoring te laten plaatsvinden.

Waarschuwen, wegsturen, verwijderen

Verstoort iemand de orde of is hij op een andere manier hinderlijk, dan kan hem — zo nodig na een waarschuwing — worden bevolen te vertrekken. Weigert hij, dan kan hij worden verwijderd en tot het einde van de verrichting worden vastgehouden. Dat is een oplopende reeks: eerst een waarschuwing, dan een bevel, dan pas dwang. Het vasthouden duurt niet langer dan de verrichting zelf en is geen straf. Voor de verdachte die tijdens de terechtzitting de orde verstoort, geeft artikel 273 Sv een eigen regeling.

Alles wordt vastgelegd

Van het optreden wordt een proces-verbaal opgemaakt, dat bij de processtukken wordt gevoegd. Zo staat in het dossier wat er is gebeurd en waarom iemand is verwijderd. Dat is van belang voor de betrokkene zelf, maar ook voor de verdachte: als publiek of pers wordt verwijderd, raakt dat de openbaarheid van de behandeling en moet daarover verantwoording kunnen worden afgelegd.

Wie het uitvoert

Met de dienst van de gerechten zijn ambtenaren van politie belast die voor de politietaak zijn aangesteld, of andere daartoe aangewezen ambtenaren of functionarissen. Zij voeren uit en volgen daarbij de aanwijzingen van de voorzitter, de rechter of de ambtenaar die de leiding heeft. Het gezag ligt dus bij degene die de zitting of verrichting leidt, niet bij de beveiliging.

Een voorbeeld. Tijdens een zitting roept iemand op de publieke tribune herhaaldelijk naar een getuige. De voorzitter waarschuwt hem. Als het opnieuw gebeurt, beveelt hij hem de zaal te verlaten; blijft hij zitten, dan kan hij worden verwijderd en tot het einde van de zitting worden vastgehouden. Het proces-verbaal vermeldt wat er is gezegd en gedaan.

In de praktijk

Bent u toehoorder of familie van de verdachte, houd er dan rekening mee dat reageren tijdens de zitting u de zaal uit kan doen belanden — en dat u dan niets meer van de behandeling meekrijgt. Wilt u iets kwijt, laat dat dan via de advocaat lopen. Slachtoffers hebben een eigen plaats in het proces: wie gebruikmaakt van zijn spreekrecht of van zijn recht om aanwezig te zijn, verstoort daarmee de orde niet. Wie de zitting wel hindert, kan net als ieder ander worden weggestuurd. Meent u dat u ten onrechte bent verwijderd, dan kunt u dat via uw advocaat laten opnemen in het proces-verbaal.