Artikel 119 Sv: De last tot teruggave en de plichten van de bewaarder

Als eenmaal is beslist dat een voorwerp terug moet, is de vraag nog wie dat uitvoert en wat er gebeurt als het voorwerp er niet meer is. Dit artikel geeft het antwoord: de last gaat naar de bewaarder, en die betaalt uit als teruggeven niet meer kan.

De last gaat naar de bewaarder

Een last tot teruggave van een voorwerp dat in bewaring is gegeven, is gericht tot de bewaarder. Dat is praktisch: hij heeft het voorwerp onder zich. Voor de rechthebbende betekent het dat hij zich met de last bij de bewaarder meldt en niet bij het politiebureau waar het ooit begon.

Als het voorwerp is verkocht of vernietigd

Is de bewaring beëindigd op grond van een machtiging van het openbaar ministerie of doordat de bewaarder na twee jaren van zijn bevoegdheid gebruik heeft gemaakt, dan kan de bewaarder het voorwerp niet meer teruggeven. Hij betaalt dan de prijs uit die het voorwerp bij verkoop heeft opgebracht, of die het redelijkerwijs zou hebben opgebracht. Daarom is de waardebepaling uit artikel 117 Sv zo belangrijk: dat bedrag is wat u uiteindelijk krijgt.

Als teruggeven om een andere reden niet lukt

Kan de bewaarder om een andere reden niet aan de last voldoen, dan houdt hij het voorwerp ter beschikking van de rechthebbende totdat hij bevoegd wordt de bewaring te beëindigen. Gaat het om een last die de rechter bij de einduitspraak heeft gegeven tot teruggave aan een ander dan degene bij wie het voorwerp in beslag is genomen, of tot bewaring voor de rechthebbende, dan houdt hij het in elk geval nog ten minste drie maanden ter beschikking nadat die uitspraak onherroepelijk is geworden. De rechthebbende krijgt zo een reële kans om zich te melden.

Als een ander beslag heeft gelegd

Ligt er civielrechtelijk beslag van een derde op het voorwerp — een schuldeiser die zijn vordering wil verhalen — dan geeft de bewaarder het niet terug, tenzij degene die de last tot teruggave heeft gegeven uitdrukkelijk anders bepaalt. De last tot teruggave blijft dan bestaan, maar de afgifte wacht tot het civiele beslag is afgewikkeld.

Een voorbeeld. Na een vrijspraak wordt de teruggave van een in beslag genomen horloge gelast. Het horloge blijkt met machtiging te zijn verkocht. De bewaarder betaalt de vastgestelde opbrengst uit. Had een schuldeiser intussen beslag op het horloge gelegd, dan zou de afgifte moeten wachten op de afwikkeling daarvan.

In de praktijk

Meld u snel bij de bewaarder als u een last tot teruggave heeft, en neem een identiteitsbewijs en de last mee. Blijft teruggave uit, dan kunt u zich met een klaagschrift wenden tot de rechtbank op grond van artikel 552a Sv. Voor het bedrag dat in de plaats van het voorwerp wordt uitbetaald ligt dat anders: dat volgt de waarde die op grond van artikel 117 Sv, derde lid, is vastgesteld door degene aan wie de machtiging was gericht. Bewaar aankoopbewijzen en foto's: bij discussie over de waarde is dat vaak het enige tegenwicht.