Artikel 116 Sv: Voortduren van het beslag en teruggave van voorwerpen

Voor wie zijn spullen kwijt is, is dit het belangrijkste artikel van de hele beslagregeling. Het zegt wie beoordeelt of het beslag mag blijven liggen, wanneer een voorwerp terug moet, en wat er gebeurt als iemand afstand doet of als een ander de rechthebbende blijkt te zijn.

Wie beslist over het voortduren

De hulpofficier van justitie of de officier van justitie die de kennisgeving van inbeslagneming heeft gekregen, beslist of het beslag blijft bestaan in het belang van de strafvordering. Is dat belang er niet of niet meer, dan beëindigt hij het beslag en laat hij het voorwerp onverwijld teruggeven aan degene bij wie het in beslag is genomen. De hulpofficier overlegt zo nodig eerst met de officier van justitie. Er is dus geen vaste termijn: doorslaggevend is of het onderzoek het voorwerp nog nodig heeft.

Afstand doen

Wie schriftelijk verklaart afstand te doen — ten overstaan van de rechter-commissaris, de officier van justitie of een opsporingsambtenaar — zet daarmee een deur open. De hulpofficier van justitie of het openbaar ministerie kan dan het voorwerp teruggeven aan degene die redelijkerwijs als rechthebbende is aan te merken, of het voor die rechthebbende in bewaring laten als teruggave nog niet kan. Verklaart degene bij wie is beslagen dat het voorwerp van hem is, dan kan ermee worden gehandeld alsof het verbeurd is verklaard of aan het verkeer onttrokken. Afstand doen is dus definitief; denk er goed over na en bespreek het met een advocaat.

Zonder afstandsverklaring: veertien dagen

Wordt geen verklaring afgelegd, dan kan het openbaar ministerie toch beslissen tot teruggave aan de rechthebbende of tot bewaring voor die rechthebbende. Het moet dat voornemen dan eerst schriftelijk aankondigen. Beklaagt degene bij wie het voorwerp in beslag is genomen zich niet binnen veertien dagen, of wordt zijn beklag ongegrond verklaard, dan kan de beslissing doorgaan. Die beklagprocedure is de klachtregeling uit het vierde boek van dit wetboek, waarvan artikel 552a Sv het bekendste artikel is.

Meteen terug naar het slachtoffer

Blijkt het voorwerp kennelijk door een strafbaar feit aan de rechthebbende te zijn onttrokken — de gestolen fiets, de weggenomen telefoon — dan kan het openbaar ministerie het alvast aan die rechthebbende in bewaring geven, vooruitlopend op de definitieve teruggave. Die persoon mag het voorwerp dan ook gebruiken. Is bewaring gelast en wordt later bekend wie de rechthebbende is, dan gaat het voorwerp naar hem toe.

Een voorbeeld. Bij een aangehouden verdachte wordt een gestolen laptop aangetroffen. Zodra het onderzoek de laptop niet meer nodig heeft, kan die naar de bestolen eigenaar; die krijgt hem eerst in bewaring en mag hem gebruiken. De verdachte kan zich daartegen verzetten met een klaagschrift, maar zijn enkele bezit maakt hem nog geen rechthebbende.

In de praktijk

De beslissingen uit dit artikel laten ieders rechten op het voorwerp onverlet: wie eigenaar is, blijft eigenaar, en een civiele discussie over eigendom wordt hier niet beslecht. Vraag schriftelijk om teruggave als u meent dat het onderzoek uw spullen niet meer nodig heeft, en reageer binnen veertien dagen als u een aankondiging krijgt. Blijft teruggave uit of gaat justitie er anders mee om dan u wilt, dan kunt u een klaagschrift indienen bij de rechtbank op grond van artikel 552a Sv.