Artikel 108 Sv: Kosteloos afschrift van uitgeleverde stukken

Wie zijn papieren moet afgeven, staat met lege handen: de administratie, het contract of de akte is weg terwijl hij ermee verder moet. Dit artikel biedt daarvoor een eenvoudige oplossing: de rechter-commissaris kan bevelen dat de belanghebbende kosteloos een gewaarmerkt afschrift krijgt van de stukken die zijn uitgeleverd of overgebracht.

Wie het kan vragen

Het initiatief ligt bij de belanghebbende. Dat is niet alleen de verdachte: het kan ook een bedrijf zijn waarvan de boekhouding is opgevraagd, een derde bij wie stukken zijn weggehaald of iemand die de papieren nodig heeft voor een andere procedure. Het verzoek gaat naar de rechter-commissaris, die beslist of hij het beveelt.

Wat u krijgt

Het afschrift wordt door de griffier verstrekt en is gewaarmerkt: er staat op dat het overeenstemt met het origineel. Daardoor is het meer dan een kopie — het is een stuk waarmee u zich tegenover anderen kunt verantwoorden. En het kost niets; de wet zegt uitdrukkelijk dat het kosteloos gebeurt.

Authentieke stukken onder een openbare bewaarder

Voor een bijzondere categorie gaat de bepaling verder. Gaat het om een authentiek stuk dat onder een openbare bewaarder berust — denk aan een akte in een openbaar register — dan kan het afschrift in de plaats van het origineel treden zolang dat origineel niet is terugontvangen. Het rechtsverkeer loopt daardoor geen schade op: het afschrift doet in die periode hetzelfde werk als het originele stuk.

Waarom dit ertoe doet

Inbeslagneming is bedoeld om het onderzoek te dienen, niet om iemands bedrijfsvoering of privéleven onnodig te ontwrichten. Een afschrift maakt dat verschil vaak al: het onderzoek beschikt over het origineel, de betrokkene kan intussen door met een stuk dat dezelfde inhoud heeft.

Een voorbeeld. Van een klein bedrijf wordt de complete administratie van een jaar uitgeleverd. Zonder die stukken kan het geen aangifte doen bij de Belastingdienst en geen jaarrekening maken. Het bedrijf vraagt de rechter-commissaris om afschriften; die worden gewaarmerkt verstrekt, zodat de onderneming verder kan terwijl het onderzoek loopt.

In de praktijk

Vraag het afschrift zo vroeg mogelijk, het liefst meteen bij de uitlevering, en omschrijf precies welke stukken u nodig heeft. Houd er rekening mee dat de rechter-commissaris beoordeelt of het verzoek kan worden ingewilligd; het onderzoeksbelang kan in de weg staan. Wilt u de originelen zelf terug, dan is dat een andere vraag: die loopt via de beslissing over het beslag in artikel 116 Sv en, zo nodig, via een klaagschrift bij de rechtbank op grond van artikel 552a Sv.