Artikel 101 Sv: Openen van in beslag genomen post en gesloten stukken

Een zending in beslag nemen is één ding; kennisnemen van wat erin zit is iets anders. Dit artikel regelt dat tweede stapje: wat er terug moet naar de vervoerder, en wie mag beslissen dat een gesloten stuk wordt geopend.

Wat niet wordt gehandhaafd, gaat terug

Zendingen die bij een postvervoerbedrijf, een geregistreerde aanbieder onder de Telecommunicatiewet of een andere vervoerder waren toevertrouwd en waarvan het beslag niet wordt gehandhaafd, geeft de officier van justitie onverwijld terug aan de vervoerder, zodat die de zending alsnog kan bezorgen. De post gaat dus weer op weg naar de geadresseerde, niet naar justitie.

Openen alleen met machtiging

Voor de overige zendingen geldt: is het stuk gesloten, dan gaat de officier van justitie pas tot kennisneming van de inhoud over nadat de rechter-commissaris hem daartoe heeft gemachtigd. De wet legt die kennisneming bij hem zelf; ook met een machtiging laat hij het openen en lezen dus niet aan een opsporingsambtenaar over. Zo staat er een rechter tussen het onderzoeksbelang en het briefgeheim, en wordt de vraag of het openen gerechtvaardigd is beantwoord door iemand die niet met de vervolging is belast.

Hoe de machtiging loopt

De machtiging kan mondeling of schriftelijk worden gevorderd en verleend. Dat is praktisch: in een lopend onderzoek kan het snel gaan. De keerzijde is dat er zorgvuldig moet worden vastgelegd dat en waarom de machtiging is gegeven, want anders valt achteraf niet te controleren of het openen mocht.

Weigering

Verleent de rechter-commissaris de machtiging niet, dan geeft de officier van justitie de zendingen onverwijld terug aan de vervoerder ter verzending. Er wordt dus niet alsnog gekeken en er blijft niets liggen: de zending vervolgt haar weg. Voor gesloten brieven die niet bij een vervoerder lagen, geldt langs dezelfde lijn de regeling van artikel 102a Sv.

Een voorbeeld. Er is een pakket uitgeleverd op grond van artikel 100 Sv. De officier van justitie vordert bij de rechter-commissaris een machtiging om het te openen. Wordt die gegeven en blijkt de inhoud van belang, dan volgt de afhandeling van artikel 102 Sv: bij de stukken voegen, of gesloten en wel doorsturen naar de bestemming.

In de praktijk

Voor de afzender en de geadresseerde is de belangrijkste boodschap dat een tussenkomst van de rechter-commissaris is ingebouwd voordat iemand meeleest, en dat wat niet van belang is alsnog wordt bezorgd. Merkt u dat post is onderschept en vindt u dat onterecht, dan kunt u daarover een klaagschrift indienen bij de rechtbank op grond van artikel 552a Sv. In de strafzaak zelf kan de verdediging aan de orde stellen of de machtiging er wel was en of het openen daarmee gedekt werd.