Artikel 99a Sv: Bijstand van de raadsman tijdens een doorzoeking

Tijdens een doorzoeking mag de verdachte zich laten bijstaan door zijn raadsman, oftewel zijn advocaat: beide woorden betekenen hetzelfde. Dit korte artikel legt dat recht vast en zegt er in één adem bij dat de doorzoeking er niet door mag worden opgehouden.

Wat het recht inhoudt

De verdachte mag zijn advocaat erbij hebben terwijl plaatsen worden doorzocht. De advocaat kan meekijken hoe er wordt opgetreden, vastleggen wat er gebeurt en meteen aan de bel trekken als er iets misgaat — bijvoorbeeld als stukken worden meegenomen die onder een geheimhoudingsplicht vallen, waarover artikel 98 Sv een aparte regeling geeft.

De doorzoeking wacht niet

Het recht op bijstand is geen recht op uitstel. De doorzoeking mag niet worden opgehouden omdat de advocaat nog onderweg is of niet bereikbaar blijkt. Dat is een bewuste keuze van de wetgever: bij een doorzoeking gaat het vaak om voorwerpen die snel kunnen verdwijnen. Praktisch betekent het dat de advocaat aanschuift zodra hij er is, en dat wat er tot dat moment gebeurde gewoon doorgang vindt.

Waar het geldt

De bepaling ziet op het doorzoeken van plaatsen, dus zowel op de doorzoeking van een woning als op die van een ander pand of terrein. Voor de doorzoeking door de rechter-commissaris is dit artikel uitdrukkelijk van overeenkomstige toepassing verklaard in artikel 110 Sv. Het recht bestaat naast de andere rechten van de verdachte, zoals het zwijgrecht en het recht op bijstand rond het verhoor.

Een voorbeeld. Bij een doorzoeking in een woning belt de aangehouden verdachte zijn advocaat. Die is er een uur later. In dat uur is de woonkamer al doorzocht; de advocaat sluit aan bij de rest, bekijkt de lijst met meegenomen voorwerpen en maakt een aantekening dat er ook post van een advocatenkantoor tussen zat.

In de praktijk

Voor de verdachte is de winst vooral dat er iemand meekijkt die de regels kent en die achteraf kan navertellen wat er is gebeurd. Zorg dat u een telefoonnummer van een advocaat bij de hand heeft; bent u aangehouden, dan kunt u om bijstand vragen. Laat u zich niet verleiden tot een gesprek over de zaak zolang uw advocaat er niet is: u hoeft niets te verklaren.

Aan de bijstand zitten grenzen. De advocaat neemt geen leiding over en kan de doorzoeking niet stilleggen. Wat hij wél kan, is bezwaren meteen kenbaar maken en laten opnemen in het proces-verbaal. Dat is later van waarde, want over de inbeslagneming kan een klaagschrift worden ingediend bij de rechtbank op grond van artikel 552a Sv, en op de zitting kan de rechtmatigheid van de doorzoeking aan de orde worden gesteld.