Artikel 95 Sv: Inbeslagneming bij staandehouding en aanhouding

Wie wordt staande gehouden of aangehouden, heeft bijna altijd spullen bij zich: een telefoon, een tas, een jas, sleutels. Dit artikel geeft de opsporingsambtenaar de bevoegdheid die voorwerpen ter plekke mee te nemen, voor zover ze voor inbeslagneming vatbaar zijn.

Wat 'bij zich dragen' betekent

Het gaat om wat de verdachte op dat moment met zich meevoert: in zijn zakken, in zijn hand, in een rugzak of tas die hij draagt. Voorwerpen die verderop liggen vallen er niet onder; daarvoor gelden andere bevoegdheden, zoals inbeslagneming en het betreden van een plaats op grond van artikel 96 Sv of het doorzoeken van een voertuig op grond van artikel 96b Sv.

Alleen wat vatbaar is voor inbeslagneming

De bevoegdheid strekt niet verder dan de maatstaf van artikel 94 Sv: het voorwerp moet kunnen dienen om de waarheid te achterhalen of om voordeel aan te tonen, of het moet in aanmerking komen voor verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer. Een telefoon die vermoedelijk contact met een medeverdachte bevat, valt daaronder. Willekeurig alles meenemen wat iemand bij zich heeft, mag niet.

Fouilleren is iets anders

Het meenemen van een voorwerp is niet hetzelfde als het onderzoeken van iemands kleding of lichaam. Voor onderzoek aan de kleding en voor onderzoek aan of in het lichaam verwijst dit artikel naar de eigen regeling van artikel 56 Sv, met eigen voorwaarden en een eigen beslisser. Dat onderscheid is geen formaliteit: een onderzoek aan het lichaam raakt de lichamelijke integriteit en daarvoor stelt de wet zwaardere eisen dan voor het meenemen van een tas.

Wie beslist

De opsporingsambtenaar beslist zelf, ter plaatse; hij hoeft daarvoor niet eerst te overleggen met de officier van justitie. De controle komt daarna: van het beslag wordt een kennisgeving opgemaakt en de hulpofficier van justitie beoordeelt of het beslag gehandhaafd blijft. Dat volgt uit artikel 94 Sv, derde lid.

Een voorbeeld. Iemand wordt aangehouden op verdenking van een straatroof. Zijn telefoon en de kleding die overeenkomt met het signalement worden meegenomen: de telefoon vanwege locatiegegevens en berichten, de kleding vanwege mogelijke sporen. Een boodschappentas met levensmiddelen die hij toevallig bij zich heeft, blijft buiten schot, want die dient het onderzoek niet.

In de praktijk

Vraag om een bewijs van ontvangst met een omschrijving van wat er is meegenomen. Een telefoon of laptop kan lang wegblijven, omdat gegevensonderzoek tijd kost. Blijft teruggave uit, dan kunt u een klaagschrift indienen bij de rechtbank op grond van artikel 552a Sv; over het voortduren van het beslag en over teruggave gaat verder artikel 116 Sv. Dat u spullen moet afstaan, betekent overigens niet dat u vragen moet beantwoorden: als verdachte heeft u zwijgrecht.