Artikel 94b Sv: Hoe beslag op vorderingen, effecten en registergoederen wordt gelegd

Beslag op een fiets is simpel: het voorwerp wordt meegenomen. Maar op een banktegoed, een aandeel of een huis kun je niet letterlijk de hand leggen. Dit artikel bepaalt hoe beslag in die gevallen tot stand komt, zowel bij beslag voor het onderzoek als bij beslag tot zekerheid van verhaal.

Vorderingen en papier aan toonder

Beslag op een vordering wordt gelegd door een schriftelijke kennisgeving aan de schuldenaar: de partij die moet betalen. Bij een bankrekening is dat de bank, bij een openstaande factuur de klant. Op dezelfde manier wordt het beslag weer beëindigd. Bij rechten aan toonder of order — waarde die aan het papier zelf vastzit — gebeurt het anders: dan wordt het papier zelf in beslag genomen.

Aandelen op naam en onroerende goederen

Voor beslag op aandelen en effecten op naam, en voor het leggen en beëindigen van beslag op onroerende registergoederen, wordt de gerechtsdeurwaarder ingeschakeld. Daarbij gelden de vormen die het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering kent voor gewoon civiel beslag: mededeling of aanzegging van de inbeslagneming, betekening van het proces-verbaal, aantekening of inschrijving in de registers en betekening daarvan aan derden.

Schepen en luchtvaartuigen

Bij schepen en luchtvaartuigen gelden dezelfde gedachte en een eigen set formaliteiten: betekening van het proces-verbaal van inbeslagneming volgens het burgerlijk procesrecht, en inschrijving en doorhaling in de registers volgens de regeling die voor teboekgestelde schepen en luchtvaartuigen bestaat.

Een voorbeeld. Bij beslag op een bankrekening merkt de rekeninghouder daar meestal niets van tot zijn bank het saldo blokkeert: de bank heeft de kennisgeving gekregen. Ligt er beslag op een woning, dan is dat zichtbaar in de openbare registers, zodat een koper of hypotheekverstrekker het kan zien.

Waarom die vormen ertoe doen

De voorschriften zijn er niet alleen voor de administratie. Ze maken duidelijk vanaf welk moment het beslag werkt en tegenover wie, zodat een derde weet waar hij aan toe is. Voor het conservatoire beslag geldt daarbij dat het niet halen van een betekeningstermijn in beginsel geen nietigheid oplevert, maar juist niet in de gevallen van aandelen op naam en onroerende registergoederen die hier zijn geregeld; dat staat in artikel 94c Sv.

In de praktijk

Krijgt u als bank, werkgever of zakenpartner een kennisgeving, dan bent u zelf geen verdachte: u wordt aangesproken omdat u iets onder u heeft dat aan een ander toebehoort. Bent u degene wiens tegoed of pand is geraakt, dan kunt u daarover klagen bij de rechtbank op grond van artikel 552a Sv. Vraag altijd na wat er precies is geraakt. Gaat het om beslag tot zekerheid van verhaal, vraag dan ook tot welk bedrag: dat maximum hoort bij dat beslag in de stukken te staan (artikel 94c Sv).