Artikel 72 Sv: Voorlopige hechtenis bij einduitspraak en onbevoegdverklaring

Aan het einde van de behandeling moet duidelijk zijn wat er met de vrijheidsbeneming gebeurt. Dit artikel regelt dat: bij welke uitspraken het bevel tot voorlopige hechtenis wordt opgeheven, en in welke gevallen het nog korte tijd doorloopt.

Onbevoegdverklaring en buitenvervolgingstelling

Verklaart de rechter zich onbevoegd of stelt hij de verdachte buiten vervolging, dan wordt het bevel opgeheven. Bij onbevoegdverklaring kan de rechter daarop een uitzondering maken: meent hij dat een ander college wel bevoegd is om van het feit kennis te nemen, dan kan hij bepalen dat het bevel nog zes dagen van kracht blijft nadat zijn beslissing onherroepelijk is geworden. Dat overbrugt de overgang naar dat andere gerecht.

Bij alle einduitspraken

De hoofdregel is dat het bevel bij de einduitspraak wordt opgeheven als de verdachte voor het feit waarvoor het bevel was gegeven geen onvoorwaardelijke vrijheidsstraf krijgt die langer duurt dan de tijd die hij al in voorlopige hechtenis heeft doorgebracht, en evenmin een maatregel die vrijheidsbeneming meebrengt of kan meebrengen. Bij vrijspraak, bij een taakstraf of bij een geldboete gaat de verdachte dus naar buiten. De tijd die hij in verzekering was gesteld, telt daarbij mee als in hechtenis doorgebrachte tijd.

Als de straf het voorarrest nauwelijks overtreft

Overtreft de onvoorwaardelijk opgelegde vrijheidsstraf de al ondergane hechtenis met minder dan zestig dagen, en is er geen vrijheidsbenemende maatregel opgelegd, dan wordt het bevel opgeheven op het moment waarop de duur van de hechtenis gelijk wordt aan die van de straf. Het bevel loopt dan dus precies tot dat punt door en geen dag langer.

Nietige dagvaarding

Verklaart de rechter de dagvaarding nietig, dan kan hij bepalen dat het bevel nog ten hoogste dertig dagen van kracht blijft, gerekend vanaf de dag van de einduitspraak. Dat kan alleen als het bevel is gegeven bij verdenking van een misdrijf waarop een gevangenisstraf van acht jaar of meer staat. Wordt tegen die uitspraak beroep ingesteld, dan blijft het bevel gelden tot dertig dagen na de onherroepelijke beslissing op dat beroep. De regels van artikel 66 Sv over het doorlopen na aanvang van de zitting en het verbod van artikel 67a Sv op hechtenis zonder uitzicht op een vrijheidsstraf gelden daarbij onverkort.

Een voorbeeld. Een verdachte heeft honderd dagen in voorarrest gezeten en krijgt een gevangenisstraf van honderdtwintig dagen. Het verschil is minder dan zestig dagen, dus het bevel wordt opgeheven op het moment dat zijn hechtenis honderdtwintig dagen heeft geduurd. Wordt hij vrijgesproken, dan wordt het bevel bij de uitspraak opgeheven en gaat hij direct naar buiten.

In de praktijk

Voor wie op de uitspraak wacht, is dit het artikel dat bepaalt of hij die dag naar huis gaat. Vraag uw advocaat vooraf door te rekenen hoeveel dagen u al hebt vastgezeten, de inverzekeringstelling meegeteld; dat getal bepaalt vaak de uitkomst. Blijft het bevel na een nietige dagvaarding doorlopen, dan geeft artikel 72a Sv u de mogelijkheid daartegen bij het gerechtshof op te komen.