Artikel 59 Sv: Vorm en inhoud van het bevel tot inverzekeringstelling

Wie zijn vrijheid kwijtraakt, moet kunnen nagaan waarop dat berust. Dit artikel stelt daarom eisen aan het bevel tot inverzekeringstelling en aan de verlenging daarvan: wat erin staat, wie het ondertekent, wie een afschrift krijgt en waar de vrijheidsbeneming wordt ondergaan.

Wat het bevel moet vermelden

• Datum en handtekening: het bevel is gedagtekend en ondertekend. Heeft de officier van justitie het bevel gegeven, dan kan een hulpofficier in zijn opdracht namens hem tekenen.
• Het feit: het strafbare feit wordt zo nauwkeurig mogelijk omschreven.
• De grond: de reden waarom het bevel is gegeven, dus het onderzoeksbelang dat de vrijheidsbeneming vergt.
• De omstandigheden: de bepaalde omstandigheden die tot het aannemen van die grond hebben geleid; een enkele verwijzing naar het onderzoek is dus te mager.

- De persoon: de verdachte wordt met naam genoemd, of, als zijn naam onbekend is, zo duidelijk mogelijk omschreven.

Het afschrift en de taal

Een afschrift van het bevel wordt de verdachte onverwijld uitgereikt. Beheerst hij het Nederlands niet of onvoldoende, dan krijgt hij zo snel mogelijk een schriftelijke mededeling in een taal die hij begrijpt over het feit waarvan hij wordt verdacht, de grond van het bevel en hoe lang het geldt. Die drie punten zijn precies wat iemand nodig heeft om zich te verweren.

Waar de inverzekeringstelling wordt ondergaan

De hoofdregel is het politiebureau. Alleen in bijzondere gevallen kan de officier van justitie bepalen dat de verdachte deze dagen in een huis van bewaring doorbrengt, bijvoorbeeld wanneer het langer duurt of wanneer de situatie op het bureau ongeschikt is. De verdachte blijft in beide gevallen in verzekering gesteld; alleen de plaats verschilt.

De reclassering wordt ingelicht

Van het bevel wordt onverwijld bericht gestuurd aan de directeur van de stichting reclassering. Zo kan de reclassering vroeg in de zaak in beeld komen, bijvoorbeeld om te bezien of hulpverlening of begeleiding nodig is. Dat is niet vrijblijvend: volgens artikel 62 Sv moet de officier van justitie kennisnemen van een rapport dat naar aanleiding van die kennisgeving is opgesteld voordat hij bewaring vordert.

Een voorbeeld. Een verdachte krijgt een bevel waarin alleen staat dat hij wordt verdacht van diefstal en dat het onderzoek nog loopt. Dat is te vaag: uit het bevel moet blijken om welk feit het gaat en welke omstandigheden maken dat hij daarvoor moet vastzitten. Zijn advocaat kan dat gebrek bij de voorgeleiding aan de rechter-commissaris aan de orde stellen.

In de praktijk

Bewaar het afschrift dat u krijgt en laat het uw advocaat zien; het is het eerste stuk waaruit blijkt waarvan u wordt verdacht. Ontbreekt het bevel, of staat er niet in waarop de verdenking en de grond berusten, dan is dat een punt bij de toetsing door de rechter-commissaris op grond van artikel 59a Sv. Bij een verlenging gelden dezelfde vormeisen als bij het oorspronkelijke bevel.