Artikel 51m Sv: Het horen van de deskundige

Een schriftelijk rapport roept vaak vragen op. Dit artikel maakt het mogelijk de deskundige te laten horen: de rechter kan dat uit zichzelf doen, op vordering van de officier van justitie of op verzoek van de verdachte. Ook regelt het de beëdiging en bepaalt het dat een deskundige niet kan worden gegijzeld.

Wie het horen kan vragen

De rechter kan de deskundige ambtshalve horen, dus zonder dat iemand daarom vraagt. De officier van justitie kan een verhoor vorderen en de verdachte kan erom verzoeken, maar de beslissing ligt in alle gevallen bij de rechter: hij kan een vordering of een verzoek ook afwijzen. De rechter kan bovendien bevelen dat de deskundige wordt gedagvaard, zodat hij op de zitting verschijnt. Voor de deskundige en zijn verhoor zijn de artikelen 211 tot en met 213 Sv, die ook voor getuigen gelden, van overeenkomstige toepassing. Op andere punten wijkt zijn positie juist af van die van een getuige, zoals hieronder blijkt bij de eed en de gijzeling.

Waarom horen zinvol is

Op papier staat een conclusie; in een verhoor kan worden doorgevraagd. Hoe zeker is de bevinding, welke alternatieven zijn onderzocht, wat betekent de gebruikte marge, en zou een andere methode tot een ander resultaat leiden? Vaak wordt pas in het gesprek duidelijk hoe stellig een deskundige werkelijk is. Het verhoor kan plaatsvinden op de zitting of bij de rechter-commissaris.

Beëdiging

Wordt de deskundige op de zitting gehoord, dan legt hij een eed of belofte af dat hij naar waarheid en naar zijn geweten zal verklaren. Dat onderstreept dat hij niet spreekt namens de partij die zijn onderzoek heeft gevraagd, maar op grond van zijn vakkennis.

Een voorbeeld. Een rapport concludeert dat een spoor met een bepaalde waarschijnlijkheid van de verdachte afkomstig is. Op de zitting kan worden gevraagd wat die waarschijnlijkheid precies uitdrukt, welke aannames daaronder liggen en hoe het resultaat zou veranderen als een van die aannames anders is. Zulke antwoorden kunnen het gewicht van een bewijsmiddel sterk beïnvloeden.

Geen gijzeling

Tegen een deskundige wordt geen bevel tot gijzeling gegeven. Een getuige die zonder geldige reden weigert te verklaren, kan wel worden gegijzeld; voor de deskundige is dat uitgesloten. Zijn positie is anders: hij verklaart niet over wat hij toevallig heeft waargenomen, maar levert een dienst op grond van zijn vakkennis. Wel geldt de plicht uit artikel 51j Sv om de opgedragen diensten te verrichten.

In de praktijk

Wilt u een deskundige laten horen, doe dat verzoek dan tijdig en onderbouwd. Leg uit welke vragen er open staan en waarom het antwoord daarop voor de zaak uitmaakt; een algemeen verzoek wordt eerder afgewezen dan een verzoek met concrete punten. Bespreek met uw advocaat of het horen bij de rechter-commissaris of op de zitting het meest oplevert.