Artikel 37 Sv: Wie als raadsman wordt toegelaten

In een strafzaak mag niet iedereen als rechtsbijstandverlener optreden. Dit artikel bepaalt wie als raadsman wordt toegelaten. Dat zijn in de eerste plaats de advocaten die in Nederland op het tableau van de Nederlandse orde van advocaten staan ingeschreven. Daarnaast kunnen bepaalde advocaten uit het buitenland optreden, mits zij samenwerken met een Nederlandse advocaat.

Raadsman is een rol, advocaat een beroep

Dit wetboek gebruikt het woord raadsman voor de advocaat die in een bepaalde zaak optreedt voor een verdachte, omdat de verdachte hem heeft gekozen of omdat hij voor hem is aangewezen. Iedere raadsman is dus advocaat, maar niet iedere advocaat is in een zaak ook raadsman: de bevoegdheden die dit wetboek aan de raadsman geeft, krijgt een advocaat pas wanneer hij voor die verdachte optreedt. Een raadsman kan een man of een vrouw zijn; de wettelijke term is alleen ouderwets blijven staan.

Inschrijving op het tableau

Het tableau is het openbare register van de Nederlandse orde van advocaten. Wie daarop staat, is gebonden aan de gedragsregels en het tuchtrecht voor advocaten, heeft een geheimhoudingsplicht en een verschoningsrecht, en moet zich houden aan de opleidingseisen van de beroepsgroep. Juist die waarborgen maken dat de wet aan een raadsman verregaande bevoegdheden toekent: vrije toegang tot een vastzittende verdachte, vertrouwelijk contact en inzage in de processtukken.

Advocaten uit een andere lidstaat

Het tweede lid opent de deur voor advocaten die op grond van de Advocatenwet in Nederland mogen optreden zonder hier te zijn ingeschreven. Zij worden toegelaten als zij samenwerken met een in Nederland ingeschreven advocaat, op de manier die de Advocatenwet voorschrijft. Zo blijft er altijd een advocaat betrokken die vertrouwd is met het Nederlandse strafproces en die onder het Nederlandse tuchtrecht valt.

Een voorbeeld. Iemand die in Nederland wordt vervolgd, wil worden bijgestaan door zijn vaste advocaat uit een ander land. Dat kan, maar alleen samen met een Nederlandse advocaat. Die combinatie komt vaker voor bij zaken met een grensoverschrijdend karakter, zoals overlevering of internationale fraude.

Wat dit uitsluit

Wie geen advocaat is, kan niet als raadsman optreden. Een familielid, een adviseur of een juridisch dienstverlener zonder advocatentitel kan de verdachte helpen met praktische zaken, maar krijgt niet de bevoegdheden die dit wetboek aan de raadsman geeft. Hij kan de verdachte dus niet bijstaan in het verhoor als raadsman en heeft geen recht op vertrouwelijk verkeer met een vastzittende verdachte.

In de praktijk

De verdachte kiest zelf zijn raadsman; artikel 38 Sv regelt dat. Heeft hij er geen, dan kan er in de gevallen die de wet noemt een raadsman worden aangewezen via het bestuur van de raad voor rechtsbijstand. Wie zelf iemand zoekt, kan in het openbare register nagaan of de betrokkene daadwerkelijk als advocaat is ingeschreven en of hij zich met strafzaken bezighoudt.